Boek 1 Artikel 236 (1:236 BW)

Handlichting geeft een jongere volwassen bevoegdheden, maar zij is niet onaantastbaar. Blijkt de jongere er misbruik van te maken, of is er gegronde vrees dat hij dat zal doen, dan kan de kantonrechter de handlichting intrekken. Daarmee vallen de toegekende bevoegdheden weg en geldt weer de gewone regel dat een minderjarige toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger nodig heeft.

Twee gronden

De eerste grond is feitelijk misbruik: de jongere gebruikt zijn bevoegdheden op een manier die duidelijk niet is bedoeld, bijvoorbeeld door zijn inkomsten te verbrassen of verplichtingen aan te gaan die hij niet kan dragen. De tweede grond kijkt vooruit: er hoeft nog niets te zijn misgegaan als er gegronde vrees is dat het die kant opgaat. Dat maakt tijdig ingrijpen mogelijk voordat de schade er is.

Wie het kan vragen

De intrekking gebeurt op verzoek van een ouder die het gezag uitoefent, of van de voogd. De jongere zelf kan dus niet om intrekking vragen, en buitenstaanders evenmin. Zijn er twee ouders met gezag en zijn zij het oneens, dan kan dat geschil worden voorgelegd langs de weg van artikel 1:253a BW, eerste lid.

Wie beslist

Over de intrekking beslist de kantonrechter. Hij hoort de jongere en wijst het verzoek vervolgens toe of af; een tussenweg waarbij de toegekende bevoegdheden alleen worden bijgesteld, geeft de wet hem hier niet. Het bepalen van de omvang hoort bij het verlenen van de handlichting, en daarvoor is een verzoek van de minderjarige zelf nodig. Ook de intrekking wordt bekendgemaakt, zodat degenen die met de jongere zaken doen weten dat hij die bevoegdheden niet meer heeft. Voor overeenkomsten die daarvoor rechtsgeldig zijn gesloten, verandert er niets.

Een voorbeeld. Een jongere met handlichting voor het beheer van zijn inkomsten en het drijven van zijn bedrijf, gaat structureel verplichtingen aan die hij niet kan nakomen en er stapelen zich schulden op. Zijn ouders kunnen de kantonrechter dan vragen de handlichting in te trekken, zodat er weer meegekeken wordt voordat hij tekent.

In de praktijk

Grijp op tijd in en wacht niet tot de schulden zijn opgelopen: gegronde vrees is al genoeg. Verzamel concrete gegevens, zoals afschriften en contracten, want daarop beoordeelt de kantonrechter het verzoek. Bespreek het zo mogelijk eerst met de jongere zelf; een gezamenlijke oplossing werkt vaak beter dan een procedure, en bij schulden kan de gemeente hulp bieden.