Boek 1 Artikel 383 (1:383 BW)

Benoeming en geschiktheid van de curator

De rechter die de curatele instelt, benoemt daarbij of zo spoedig mogelijk daarna een curator. Hij vergewist zich van de bereidheid en vormt zich een oordeel omtrent de geschiktheid van de te benoemen persoon.
De rechter volgt bij de benoeming van de curator de uitdrukkelijke voorkeur van de betrokkene, tenzij gegronde redenen zich tegen zodanige benoeming verzetten.
Tenzij het vorige lid is toegepast, wordt, indien de onder curatele gestelde persoon gehuwd is, een geregistreerd partnerschap is aangegaan of anderszins een levensgezel heeft, bij voorkeur de echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel andere levensgezel tot curator benoemd. Is de vorige zin niet van toepassing dan wordt bij voorkeur een van zijn ouders, kinderen, broers of zusters tot curator benoemd. Huwt de onder curatele gestelde, gaat hij een geregistreerd partnerschap aan of verkrijgt hij een andere levensgezel, dan kan ieder van hen verzoeken, dat de niet onder curatele staande echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel de andere levensgezel in de plaats van de tegenwoordige curator wordt benoemd.
Rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid kunnen tot curator worden benoemd.
De volgende personen kunnen niet tot curator worden benoemd: a. handelingsonbekwamen; b. zij ten behoeve van wie een mentorschap is ingesteld; c. de bewindvoerder van de onder curatele gestelde in de zin artikel 287, derde lid, van de Faillissementswet; d. een direct betrokken of behandelend hulpverlener; e. personen behorende tot de leiding of tot het personeel van de instelling waar de onder curatele gestelde wordt verzorgd of die aan de onder curatele gestelde begeleiding biedt; f. personen verbonden met de instelling waar de onder curatele gestelde wordt verzorgd of die aan de onder curatele gestelde begeleiding biedt, doordat: 1° de instelling of personen behorende tot de leiding van de instelling, alleen of samen meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van de rechtspersoon kunnen uitoefenen, dan wel meer dan de helft van de bestuurders of van de commissarissen van de rechtspersoon kunnen benoemen of ontslaan, 2° de persoon en de instelling deel uitmaken van een groep in de zin van artikel 24b van boek 2, of 3° de bestuurder van de rechtspersoon tevens behoort tot de leiding of het personeel van de instelling.
Zij van wie één of meer goederen onder een bewind als bedoeld in titel 19 staan, zij die in staat van faillissement verkeren en zij ten aanzien van wie de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is, kunnen niet tot curator worden benoemd, tenzij het gaat om een persoon als bedoeld in het derde lid en het bewind over het vermogen van de onder curatele gestelde door de medecurator wordt gevoerd.
Een andere persoon dan in het derde lid bedoeld, die ten behoeve van drie of meer personen curator, bewindvoerder of mentor is, komt alleen dan voor benoeming in aanmerking indien deze wat zijn bedrijfsvoering en scholing betreft, alsmede, voor zover van toepassing, de werving, de scholing en begeleiding van en het toezicht op de personen door wie hij de taken van een curator uitoefent, voldoet aan bij algemene maatregel van bestuur te stellen kwaliteitseisen, alsmede aan de verplichtingen bedoeld in artikel 386, derde lid, en in artikel 15i van boek 3.
De persoon, bedoeld in het zevende lid, legt aan de rechter die hem benoemt, over: a. zijn verklaring dat hij aan de in het zevende lid bedoelde kwaliteitseisen en verplichtingen voldoet, b. een verslag van een accountant als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van boek 2, van diens bevindingen over de wijze waarop aan de eisen en verplichtingen wordt voldaan, en c. een verklaring van de accountant omtrent de balans en staat van baten en lasten, bedoeld in artikel 10 van boek 2, dan wel, voor zover van toepassing, omtrent de jaarrekening overeenkomstig titel 9 van boek 2. Artikel 396, zevende lid, van boek 2 is ten aanzien van artikel 393 lid 1 niet van toepassing. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld omtrent de vorm en de inhoud van de verklaringen en het verslag, alsmede de wijze van overlegging. Toont de persoon aan dat hij in de twaalf maanden voorafgaande aan zijn benoeming de verklaringen en het verslag reeds aan de rechter heeft overgelegd, dan is hij van de overlegging vrijgesteld.
Van de overlegging van de in het achtste lid bedoelde verklaring van de accountant zijn vrijgesteld: a. zij die een financiële onderneming zijn die ingevolge de Wet op het financieel toezicht het bedrijf van bank mogen uitoefenen, b. notarissen, c. gerechtsdeurwaarders, d. accountants. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen de in de vorige zin bedoelde ondernemingen en beroepsbeoefenaren geheel of gedeeltelijk worden vrijgesteld van de in het zevende lid bedoelde eisen inzake de werving, scholing en bedrijfsvoering.
De rechter kan twee curatoren benoemen, tenzij gegronde redenen zich tegen zodanige benoeming verzetten. Zijn er twee curatoren, dan kan ieder van hen de taken die aan een curator toekomen, alleen verrichten. De rechter kan zo nodig een taakverdeling tussen de curatoren vaststellen. Bij verschil van mening tussen de curatoren beslist op verzoek van een van hen of op verzoek van een instelling als bedoeld in artikel 379, tweede lid, de kantonrechter. Deze kan ook een verdeling van de beloning vaststellen.
De taak van de curator vangt aan daags nadat de beslissing, houdende de benoeming, is verstrekt of verzonden. Met die dag eindigt het provisioneel bewind. De provisionele bewindvoerder is verplicht ten overstaan van de kantonrechter aan de curator rekening en verantwoording van zijn bemoeienissen af te leggen; wordt hij zelf tot curator benoemd, dan wordt de rekening en verantwoording aan de kantonrechter afgelegd. Indien de curator vóór de meerderjarigheid van de onder curatele gestelde is benoemd, vangt zijn taak aan op het tijdstip waarop de curatele in werking treedt.
Indien het verzoek tot ondercuratelestelling wordt afgewezen, eindigt het bewind van de provisionele bewindvoerder daags na die uitspraak, tenzij de rechter anders bepaalt, en in ieder geval uiterlijk daags nadat de afwijzing in kracht van gewijsde is gegaan.

Toelichting

Wie curator wordt, bepaalt in de praktijk hoe een curatele uitpakt. Dit artikel regelt de benoeming. De rechter die de curatele instelt — in de regel de kantonrechter — benoemt daarbij of zo snel mogelijk daarna een curator, en hij gaat na of die persoon bereid is en of hij geschikt is voor de taak.

De voorkeur van de betrokkene

De hoofdregel is dat de rechter de uitdrukkelijke voorkeur van de betrokkene volgt. Alleen gegronde redenen kunnen daaraan in de weg staan, bijvoorbeeld als de gewenste persoon zelf betrokken is bij de problemen die tot de curatele hebben geleid. Het is dus zinvol om die voorkeur al in het verzoekschrift te noemen, of om de betrokkene die zelf te laten uitspreken.

Wie anders in beeld komt

Is er geen voorkeur, dan geeft de wet een volgorde. Heeft de betrokkene een echtgenoot, geregistreerd partner of andere levensgezel, dan wordt die bij voorkeur benoemd. Is dat er niet, dan komt bij voorkeur een van zijn ouders, kinderen, broers of zusters in aanmerking. Trouwt de betrokkene later of krijgt hij een levensgezel, dan kan ieder van beiden vragen om die partner in plaats van de huidige curator te benoemen. Ook een rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid kan curator zijn.

Wie geen curator kan worden

De wet sluit een aantal personen uit, om te voorkomen dat er belangen door elkaar lopen.

Handelingsonbekwamen en mensen voor wie zelf een mentorschap is ingesteld.
De bewindvoerder van de betrokkene in de zin van de Faillissementswet.
Hulpverleners die direct betrokken zijn of hem behandelen.
Leiding en personeel van de instelling waar hij wordt verzorgd of die hem begeleiding biedt, en organisaties die met zo'n instelling zijn verweven door zeggenschap, groepsverbondenheid of een gedeelde bestuurder.

- Wie zelf financieel klem zit: iemand van wie goederen onder bewind staan, die failliet is of in de schuldsanering zit, met een beperkte uitzondering voor een partner of naaste als een medecurator het vermogen beheert.

Beroepscuratoren

Wie beroepsmatig optreedt en voor drie of meer mensen curator, bewindvoerder of mentor is, komt alleen in aanmerking als hij voldoet aan kwaliteitseisen die bij algemene maatregel van bestuur zijn gesteld, over bedrijfsvoering, scholing en toezicht op zijn medewerkers. Hij moet dat jaarlijks aantonen met een eigen verklaring, met een verslag van een accountant over de manier waarop hij daaraan voldoet, en met een verklaring van de accountant over zijn financiële stukken. Banken, notarissen, gerechtsdeurwaarders en accountants hoeven alleen die laatste verklaring niet over te leggen; het verslag blijft ook voor hen verplicht. Voor naasten die één familielid bijstaan, gelden deze eisen niet.

Twee curatoren en de start van de taak

De rechter kan twee curatoren benoemen, tenzij daar gegronde redenen tegen zijn. Ieder van hen kan de taken alleen verrichten; de rechter kan een taakverdeling vaststellen en beslist bij verschil van mening. De taak van de curator begint de dag nadat de benoeming is verstrekt of verzonden; op datzelfde moment eindigt een provisioneel bewind, waarna de provisionele bewindvoerder rekening en verantwoording aflegt. Is de curator vóór de meerderjarigheid benoemd, dan begint zijn taak wanneer de curatele in werking treedt.

In de praktijk

Bespreek binnen de familie wie het wil en kan doen; curator zijn kost tijd en vraagt administratie. Noem in het verzoek de voorkeur van de betrokkene en licht toe waarom de voorgestelde persoon geschikt is. Verwacht u onenigheid tussen twee naasten, vraag dan om een duidelijke taakverdeling of overweeg een onafhankelijke curator.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst