Boek 1 Artikel 459 (1:459 BW)

Een mentor neemt beslissingen over de verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding van iemand die dat zelf niet meer kan. Daar hoort toezicht bij. Artikel 1:459 BW regelt hoe de mentor daarover verantwoording aflegt aan de kantonrechter: op verzoek, op vaste momenten en bij het einde van zijn taak. Het gaat om de persoon van de betrokkene, niet om diens geld; over goederen gaat het bewind en niet het mentorschap.

Verslag op verzoek en verschijning in persoon

De kantonrechter kan de mentor altijd om verslag van zijn werkzaamheden vragen. Hij kan ook gelasten dat de mentor persoonlijk voor hem verschijnt, en de mentor moet dan alle inlichtingen geven die de kantonrechter wil hebben. Er is dus geen aanleiding of klacht nodig: het toezicht kan op elk moment worden uitgeoefend, en de mentor kan zich niet beperken tot wat hij zelf relevant vindt.

Vaste verplichtingen voor bepaalde mentoren

Voor de mentor die valt onder artikel 1:452 BW, zevende lid — een categorie waarvoor de wet aanvullende eisen stelt — gelden vaste overleggingen. Hij legt jaarlijks de verklaring en het verslag over die artikel 1:452 BW, achtste lid, onder a en b noemt, en tweejaarlijks de verklaring van onderdeel c. De kantonrechter kan voor de verschillende onderdelen een ander moment van overlegging bepalen, zodat de administratie kan aansluiten bij de praktijk.

Elke vijf jaar de vraag: nog nodig?

Minstens eens in de vijf jaar, of eerder als de kantonrechter dat bepaalt, brengt de mentor verslag uit over het verloop van het mentorschap. Daarbij moet hij uitdrukkelijk ingaan op de vraag of de maatregel moet blijven bestaan, of dat een lichtere of juist een verdergaande voorziening beter past. Zo blijft de maatregel meebewegen met de toestand van de betrokkene, in plaats van jarenlang op de automatische piloot door te lopen.

Los daarvan geldt een meldplicht zonder termijn: feiten die van betekenis zijn voor het mentorschap en het voortduren daarvan, meldt de mentor meteen aan de kantonrechter. Verhuist de betrokkene naar een instelling, verandert zijn toestand ingrijpend of ontstaat er onenigheid met de familie, dan wacht de mentor niet op het volgende verslagmoment.

Aan het einde

Aan het einde van zijn mentorschap doet de mentor schriftelijk verslag van zijn werkzaamheden aan zijn opvolger en aan de kantonrechter. Dat geldt bij elk einde van zijn taak, dus ook wanneer hij tussentijds ontslag krijgt. Aan de betrokkene zelf gaat het verslag alleen als het mentorschap eindigt doordat de ingestelde tijdsduur verstrijkt of doordat het wordt opgeheven. Dat hij het dan ook krijgt, is geen formaliteit: de maatregel is voor hem getroffen en hij mag weten wat er in zijn naam is besloten.

Een voorbeeld. Een dochter is mentor van haar moeder met dementie. Na vijf jaar bericht zij de kantonrechter hoe het gaat en schrijft zij dat haar moeder inmiddels ook haar financiën niet meer overziet. De kantonrechter kan die informatie gebruiken om te beoordelen of een andere of ruimere voorziening nodig is.

In de praktijk

• Houd bij wat u beslist. Korte aantekeningen over besluiten en gesprekken met zorgverleners maken elk verslag eenvoudig.
• Meld veranderingen meteen. Wachten tot het volgende verslag kan betekenen dat de maatregel niet meer past bij de werkelijkheid.
• Vraag om uitleg als iets onduidelijk is. De griffie van de rechtbank kan aangeven welke stukken worden verwacht en in welke vorm.

Voor familieleden is dit toezicht ook een houvast. Wie het gevoel heeft dat een mentor niet handelt in het belang van de betrokkene, kan de kantonrechter daarop wijzen; die kan verslag vragen en de mentor laten verschijnen.