Boek 10 Artikel 111 (10:111 BW)

Is een buitenlandse adoptie hier erkend maar bleven de banden met de geboorteouders bestaan, dan kan dat op den duur ongemakkelijk zijn: het kind hoort dan juridisch bij twee families tegelijk. Artikel 10:111 BW biedt daarvoor een uitweg. Onder voorwaarden kan worden gevraagd de adoptie om te zetten in een adoptie naar Nederlands recht, met de gevolgen die ons recht daaraan verbindt.

Wanneer omzetting kan worden gevraagd

Het gaat alleen om het geval waarin de erkende adoptie de eerdere familiebanden niet heeft verbroken. Daarbij moet het kind zijn gewone verblijfplaats in Nederland hebben, kort gezegd hier zijn leven werkelijk hebben, en het moet hier voor permanent verblijf bij de adoptiefouders zijn toegelaten. Zonder die feitelijke en verblijfsrechtelijke verankering is er geen grond om de rechtsverhouding definitief naar Nederlands recht om te vormen.

• De erkende adoptie liet de banden met de geboorteouders in stand.
• Het kind woont werkelijk in Nederland bij de adoptiefouders.

- Het kind is hier toegelaten voor permanent verblijf.

De toestemming blijft beschermd

Omzetting is ingrijpend: de banden met de oorspronkelijke familie worden er alsnog door verbroken. Daarom wordt voor de toestemming van de ouders wier toestemming voor de adoptie nodig was, teruggegrepen op de regel die ook bij een Nederlandse adoptie geldt, namelijk dat het recht van het land van de nationaliteit van het kind daarover gaat. Verder geldt de maatstaf die de uitvoeringswet bij het Haags Adoptieverdrag 1993 voor omzetting stelt: het verzoek wordt alleen toegewezen als de omzetting kennelijk in het belang van het kind is en op de dag van indiening aan de daar genoemde adoptievoorwaarden is voldaan. Zo wordt voorkomen dat langs de omweg van omzetting de bescherming van de herkomstfamilie wordt overgeslagen.

Een voorbeeld met twee landen

Een echtpaar heeft in een Zuid-Amerikaans land een kind geadopteerd volgens een vorm die de band met de geboortemoeder in stand laat. Het kind woont inmiddels bij hen in Nederland en heeft hier een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Zij kunnen dan om omzetting vragen, waarbij naar het recht van het land waarvan het kind de nationaliteit heeft wordt beoordeeld of toestemming van de geboortemoeder vereist was en of die is gegeven, en waarbij de rechter nagaat of aan de overige eisen is voldaan.

In de praktijk

Omzetting is geen formaliteit maar een zelfstandige stap, met eigen stukken en een eigen beoordeling. Bewaar de oorspronkelijke toestemmingsverklaringen; zonder die stukken loopt een omzettingsverzoek vast. Denk er ook aan dat de gevolgen van omzetting voor het kind blijvend zijn, onder meer voor het erfrecht ten opzichte van beide families. Bespreek dat vooraf, liefst met het kind zelf als het daar oud genoeg voor is.