Boek 10 Artikel 99 (10:99 BW)

Als vaststaat wie de ouders van een kind zijn, komt de volgende vraag op: wat houdt die band juridisch in? Denk aan het vruchtgenot van de ouders over het vermogen van het kind en aan wat ouders en kind buiten het levensonderhoud over en weer van elkaar mogen verwachten. Artikel 10:99 BW wijst het recht aan dat die inhoud bepaalt wanneer de zaak niet alleen met Nederland te maken heeft.

Alleen als niets bijzonders is geregeld

De bepaling begint met een voorbehoud: zij geldt onverminderd wat voor bijzondere onderwerpen apart is bepaald. Voor onderwerpen als gezag, bescherming van het kind en levensonderhoud gelden eigen regels, vaak uit verdragen en Europese verordeningen die voorgaan. Artikel 10:99 BW is dus een restregel voor de overige inhoud van de ouder-kindrelatie, geen allesomvattende regeling van alles wat ouders en kinderen aangaat. Wie een vraag over de ouder-kindrelatie heeft, gaat daarom eerst na of een bijzondere regeling van toepassing is.

De volgorde van aanknoping

Bestaan er familierechtelijke betrekkingen met beide ouders, dan geldt eerst het recht van de staat waarvan de ouders samen de nationaliteit hebben. Ontbreekt die gedeelde nationaliteit, dan telt de staat waar zij allebei hun gewone verblijfplaats hebben, kort gezegd het land waar zij hun leven werkelijk hebben ingericht. Ontbreekt ook dat, dan valt de regel terug op het recht van de staat waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft.

• Gedeelde nationaliteit van de ouders gaat voor.
• Daarna komt de staat waar beide ouders hun gewone verblijfplaats hebben.

- Het kind zelf is beslissend als de ouders niets gemeenschappelijks hebben.

Als er alleen een band met de moeder is

Voor het kind dat alleen juridisch met zijn moeder verbonden is, kent het tweede lid twee aanknopingspunten in plaats van drie. Dan beslist het recht van de staat waarvan moeder en kind samen de nationaliteit hebben. Delen zij geen nationaliteit, dan is het recht van de gewone verblijfplaats van het kind van toepassing. Ook hier geldt de telregel van het derde lid: één gedeelde nationaliteit telt mee, ook naast een andere nationaliteit, maar wie er meer dan één deelt, wordt behandeld alsof er geen gedeelde nationaliteit is.

Een voorbeeld met twee landen

Een moeder met alleen de Poolse nationaliteit en een vader met alleen de Nederlandse wonen met hun kind in België. Zij delen geen nationaliteit, maar wel een gewone verblijfplaats, dus beheerst het Belgische recht de inhoud van de band met hun kind, voor zover geen bijzondere regeling iets anders bepaalt. Verhuist alleen de vader naar Duitsland en woont het kind bij de moeder in België, dan komt het recht van de gewone verblijfplaats van het kind in beeld.

In de praktijk

Zet bij een grensoverschrijdende zaak eerst op een rij welke nationaliteiten de ouders hebben en waar ieder feitelijk woont, en ga na of het onderwerp onder een bijzondere regeling valt. Het artikel noemt geen vast peilmoment, zodat het antwoord kan verschuiven als de gezinssituatie verandert. Houd er verder rekening mee dat de vraag welke rechter bevoegd is een andere is dan de vraag welk recht geldt.