Boek 2 Artikel 297 (2:297 BW)

Toezicht van het openbaar ministerie op een stichting

Het openbaar ministerie bij de rechtbank is, bij ernstige twijfel of de wet of de statuten te goeder trouw worden nageleefd, dan wel het bestuur naar behoren wordt gevoerd, bevoegd aan het bestuur inlichtingen te verzoeken.
Bij niet- of niet-behoorlijke voldoening aan het verzoek kan de voorzieningenrechter van de rechtbank, desverzocht, bevelen dat aan het openbaar ministerie de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de stichting voor raadpleging beschikbaar worden gesteld en de waarden der stichting worden getoond. Tegen de beschikking van de voorzieningenrechter staat geen hoger beroep of cassatie open.

Toelichting

Dit artikel geeft het openbaar ministerie bij de rechtbank een bevoegdheid tegenover het bestuur van een stichting. Het kan bij ernstige twijfel inlichtingen vragen, en als het bestuur daar niet goed op ingaat, kan de voorzieningenrechter inzage in de administratie bevelen.

Wanneer het openbaar ministerie mag vragen

Lid 1 noemt twee onderwerpen waarover twijfel kan bestaan: of wet en statuten te goeder trouw worden nageleefd, en of het bestuur naar behoren wordt gevoerd. Het bijvoeglijk naamwoord 'ernstige' bepaalt de hoogte van de drempel; twijfel zonder meer is niet genoeg. Waar de twijfel vandaan komt, regelt het artikel niet.

Van vraag naar bevel

Het eerste lid geeft het openbaar ministerie alleen de bevoegdheid om het bestuur inlichtingen te vragen. Pas als het bestuur aan dat verzoek niet of niet behoorlijk voldoet, komt het tweede lid in beeld. Op verzoek kan de voorzieningenrechter van de rechtbank dan bevelen dat de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de stichting voor raadpleging aan het openbaar ministerie beschikbaar worden gesteld en dat haar waarden worden getoond. Wat de stichting precies beschikbaar moet stellen en moet tonen, volgt uit het bevel dat de voorzieningenrechter geeft; de wet noemt boeken, bescheiden, andere gegevensdragers en de waarden der stichting.

Geen hoger beroep

Tegen de beschikking van de voorzieningenrechter staat geen hoger beroep of cassatie open. Het oordeel in deze ene instantie is dus definitief. Het bestuur heeft daarmee één gelegenheid om zijn standpunt aan de rechter voor te leggen.

Samenhang met andere bepalingen

Het niet of niet behoorlijk nakomen van een bevel van de voorzieningenrechter op grond van dit artikel is in artikel 2:298 BW genoemd als grond waarop de rechtbank een bestuurder kan ontslaan. Daarnaast kan de rechtbank een stichting in de gevallen van artikel 2:301 BW ontbinden, onder meer op verzoek van het openbaar ministerie. Wat met dit artikel aan het licht komt, kan in zo'n procedure een rol spelen.

Een voorbeeld. Bij een stichting die geld inzamelt voor noodhulp komen signalen binnen dat een groot deel van de opbrengst aan de vennootschap van een bestuurder wordt betaald voor onduidelijke diensten. Het openbaar ministerie stuurt het bestuur een verzoek om inlichtingen, maar ontvangt binnen de gestelde termijn geen enkele reactie. Het openbaar ministerie kan de voorzieningenrechter dan verzoeken te bevelen dat de administratie ter raadpleging beschikbaar wordt gesteld.

In de praktijk

Een bestuur dat een verzoek van het openbaar ministerie niet of niet behoorlijk beantwoordt, kan met een bevel van de voorzieningenrechter te maken krijgen, en het niet nakomen van zo'n bevel kan tot ontslag leiden. Een administratie waarin betalingen en besluiten achteraf te volgen zijn, ook wanneer bestuurders of hun ondernemingen erbij betrokken zijn, maakt het beantwoorden van zo'n verzoek eenvoudiger.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.