Boek 2 Artikel 402 (2:402 BW)

Een rechtspersoon die aan het hoofd van een groep staat, maakt twee jaarrekeningen: een geconsolideerde, waarin de groep als één geheel zichtbaar wordt, en zijn eigen enkelvoudige jaarrekening. Dit artikel maakt die tweede eenvoudiger. Zijn de eigen financiële gegevens al in de geconsolideerde jaarrekening verwerkt, dan hoeft de enkelvoudige winst- en verliesrekening nog maar één post afzonderlijk te tonen: wat de deelnemingen hebben opgeleverd, na belasting. De overige baten en lasten mogen daarnaast samengevoegd worden weergegeven, zodat het eigen resultaat van de rechtspersoon wel zichtbaar blijft.

Wat de vereenvoudiging inhoudt

De omzet, de kosten en de overige baten en lasten hoeven in de eigen winst- en verliesrekening niet meer stuk voor stuk te worden uitgesplitst; zij mogen worden samengetrokken. Apart vermeld moet worden wat de deelnemingen hebben opgebracht, verminderd met de belasting die daarover verschuldigd is. Naast die post blijven het samengevoegde overige resultaat na belastingen en het eindresultaat van de rechtspersoon zelf dus wel degelijk zichtbaar. De gedachte erachter is dat de uitgesplitste cijfers al in de geconsolideerde jaarrekening staan, waar zij pas echt iets zeggen. Ze twee keer uitschrijven levert de lezer geen extra inzicht op.

De balans blijft wel volledig. Ook de toelichting, het bestuursverslag en de deponering bij het handelsregister blijven onverkort gelden. De faciliteit raakt uitsluitend de opbouw van de eigen winst- en verliesrekening.

De mededeling in de geconsolideerde jaarrekening

Wie van deze mogelijkheid gebruikmaakt, moet dat in de toelichting van de geconsolideerde jaarrekening meedelen. Zo weet iedere lezer waarom de enkelvoudige cijfers zo summier zijn en waar hij de volledige uitsplitsing kan vinden. Blijft die mededeling achterwege, dan is de jaarrekening op dat punt gebrekkig en zal de accountant daarop wijzen.

Wie hierover gaat

Het bestuur stelt de jaarrekening op en kiest of het deze vereenvoudiging toepast. De accountant controleert of aan de voorwaarden is voldaan. De algemene vergadering stelt de jaarrekening vervolgens vast. Aandeelhouders die de onderliggende cijfers willen zien, moeten dus in de geconsolideerde jaarrekening kijken; daar staat het detail.

Voor wie de regel niet geldt

Voor de rechtspersonen die artikel 2:398 BW, zevende lid, buiten deze regeling houdt, geldt de vereenvoudiging niet. Voor hen wil de wetgever een zwaardere verantwoording, en dus moeten zij hun eigen winst- en verliesrekening volledig inrichten.

Een voorbeeld. Een familieholding houdt de aandelen in drie werkmaatschappijen en doet zelf niets anders dan die aansturen en financieren. In de geconsolideerde jaarrekening staan de omzet en de kosten van de drie dochters bij elkaar. In haar eigen winst- en verliesrekening komt daarna het resultaat uit deelnemingen na belasting als aparte post te staan; haar eigen beheerskosten en rentelasten hoeft zij daarnaast niet meer per soort te tonen, maar samengevat komen zij nog wel terug in het overige resultaat na belastingen. Dat scheelt werk en maakt de stukken beter leesbaar.

In de praktijk

Voor de bestuurder is dit een praktische besparing, maar geen vrijbrief: de gegevens moeten echt in de eigen geconsolideerde jaarrekening zijn verwerkt en de mededeling moet erin staan. Voor de aandeelhouder of schuldeiser die een holding beoordeelt, is het belangrijk te weten dat de enkelvoudige winst- en verliesrekening dan bewust weinig zegt. Het verhaal staat in de geconsolideerde cijfers.