Boek 2 Artikel 451 (2:451 BW)

Wordt het verzoek toegewezen, dan blijft het niet bij een oordeel. De ondernemingskamer geeft een bevel over de manier waarop de jaarrekening, het bestuursverslag, de overige gegevens of de bijbehorende verslagen en verklaringen moeten worden ingericht, en dat bevel bevat nauwkeurige aanwijzingen.

Wat het bevel inhoudt

Wie het bevel krijgt, moet de stukken opnieuw opmaken en zich daarbij aan de gegeven aanwijzingen houden. Gaat het om de jaarrekening, dan moet zij daarna ook opnieuw besluiten over de vaststelling. Het bevel is dus geen advies: het legt vast hoe de stukken eruit moeten zien en wie daar vervolgens over moet beslissen.

Ook voor toekomstige jaren

De ondernemingskamer kan, ook uit eigen beweging, beslissen dat het bevel mede of uitsluitend op toekomstige stukken ziet. Zij kan het bevel dus beperken tot de betwiste stukken, het uitbreiden naar latere stukken, of het alleen voor de toekomst laten gelden. Een bevel dat uitsluitend toekomstige stukken betreft, laat de betwiste jaarrekening zelf ongemoeid.

Vernietiging van de vaststelling

Heeft het bevel betrekking op de jaarrekening waarop het verzoek ziet, dan kan de ondernemingskamer het besluit tot vaststelling van die jaarrekening vernietigen. Zij kan daarbij de gevolgen van de vernietiging beperken en zo bepalen in hoeverre handelingen en besluiten die op de vastgestelde jaarrekening steunen, in stand blijven. Kwijting valt niet onder die gevolgen. Voor beide kapitaalvennootschappen is uitdrukkelijk geregeld dat een bestuurder of commissaris aan de vaststelling alleen nog geen kwijting ontleent: artikel 2:101 lid 3 BW voor de naamloze vennootschap, artikel 2:210 lid 3 BW voor de besloten. Kwijting vergt een eigen besluit, dat los staat van de vaststelling.

Let op het onderscheid: bij rechtsvormen met een algemene vergadering, zoals de nv, de bv, de vereniging en de coöperatie, stelt die vergadering de jaarrekening vast. Het bevel raakt dan zowel het bestuur, dat de stukken opmaakt, als de algemene vergadering, die opnieuw over de vaststelling moet besluiten. Kent de rechtsvorm of de instelling geen algemene vergadering, zoals bij een stichting die een onderneming in stand houdt, dan moet het daartoe bevoegde orgaan opnieuw over de vaststelling besluiten.

Intrekking bij gewijzigde omstandigheden

Ziet het bevel op toekomstige stukken, dan kan de rechtspersoon de ondernemingskamer vragen het in te trekken wegens gewijzigde omstandigheden. Zij beslist daarover pas nadat degene op wiens verzoek het bevel is gegeven, in de gelegenheid is gesteld te worden gehoord. Wie het bevel destijds heeft verkregen, krijgt zo de gelegenheid uit te leggen waarom het naar zijn mening moet blijven gelden.

Een voorbeeld. Een coöperatie met drie bedrijfsonderdelen krijgt het bevel om in haar jaarrekeningen voortaan de netto-omzet per onderdeel uit te splitsen. Twee jaar later stoot zij twee onderdelen af en houdt zij nog één bedrijf over. Zij kan de ondernemingskamer dan vragen het bevel voor de toekomst in te trekken wegens gewijzigde omstandigheden. Voordat de ondernemingskamer beslist, wordt de oorspronkelijke verzoeker in de gelegenheid gesteld te worden gehoord.

In de praktijk

Voor de rechtspersoon brengt een bevel mee dat de stukken opnieuw worden opgemaakt, zo nodig opnieuw worden gecontroleerd en, bij de jaarrekening, opnieuw worden vastgesteld. De inhoud van het bevel volgt de aanwijzingen van de ondernemingskamer; de verzoeker geeft daarom in zijn verzoek nauwkeurig aan welke herziening hij vraagt. Wie op de jaarrekening afgaat, vindt in de uitspraak of het vaststellingsbesluit is vernietigd en welke gevolgen daarvan zijn beperkt.