Boek 2 Artikel 94c (2:94c BW)

Verkrijging van goederen van een oprichter in de eerste twee jaar

Een rechtshandeling die de naamloze vennootschap heeft verricht zonder goedkeuring van de algemene vergadering of zonder de verklaring, bedoeld in lid 3, kan ten behoeve van de vennootschap worden vernietigd, indien de rechtshandeling: a. strekt tot het verkrijgen van goederen, met inbegrip van vorderingen die worden verrekend, die een jaar voor de oprichting of nadien toebehoorden aan een oprichter, en b. is verricht voordat twee jaren zijn verstreken na de inschrijving van de vennootschap in het handelsregister.
Indien de goedkeuring wordt gevraagd, maakt de vennootschap een beschrijving op van de te verkrijgen goederen en van de tegenprestatie. De beschrijving heeft betrekking op de toestand van het beschrevene op een dag die niet voor de oprichting ligt. In de beschrijving worden de waarden vermeld die aan de goederen en tegenprestatie worden toegekend alsmede de toegepaste waarderingsmethoden. Deze methoden moeten voldoen aan normen die in het maatschappelijke verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd. De bestuurders ondertekenen de beschrijving; ontbreekt de handtekening van een of meer hunner, dan wordt daarvan onder opgave van reden melding gemaakt.
Artikel 94a lid 2 is van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de verklaring moet inhouden dat de waarde van de te verkrijgen goederen, bij toepassing van in het maatschappelijke verkeer als aanvaardbaar beschouwde waarderingsmethoden, overeenkomt met ten minste de waarde van de tegenprestatie.
Artikel 94b lid 3 is van overeenkomstige toepassing. Vindt een rechtshandeling plaats met toepassing van de vorige zin, dan kan deze niet op grond van lid 1 worden vernietigd wegens het ontbreken van de in lid 3 bedoelde verklaring. Artikel 94b lid 4 is van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de datum van de in lid 1 bedoelde rechtshandeling in de beschrijving wordt vermeld.
Op het ter inzage leggen en in afschrift ter beschikking stellen van de in de vorige leden bedoelde stukken is artikel 102 van overeenkomstige toepassing.
De vennootschap legt binnen acht dagen na de rechtshandeling of na de goedkeuring, indien achteraf verleend, de in het derde lid bedoelde verklaring of een afschrift daarvan neer ten kantore van het handelsregister.
Voor de toepassing van dit artikel blijven buiten beschouwing: a. verkrijgingen op een openbare veiling of ter beurze, b. verkrijgingen die onder de bedongen voorwaarden tot de gewone bedrijfsuitoefening van de vennootschap behoren, c. verkrijgingen waarvoor een verklaring als bedoeld in artikel 94a lid 2 is afgelegd, d. verkrijgingen ten gevolge van fusie of splitsing.

Toelichting

Een oprichter kan de regels over inbreng in natura omzeilen door zijn bezit niet in te brengen, maar het kort na de oprichting aan de vennootschap te verkopen. Dit artikel sluit die weg af: zulke verkrijgingen in de eerste jaren zijn alleen veilig als de algemene vergadering ze heeft goedgekeurd en de waarde is getoetst; alleen in de gevallen waarin ook bij een inbreng in natura geen controle nodig is, kan de accountantsverklaring achterwege blijven.

Wanneer de bepaling geldt

Twee voorwaarden gelden tegelijk. De rechtshandeling moet strekken tot het verkrijgen van goederen die een jaar voor de oprichting of daarna aan een oprichter toebehoorden — ook vorderingen die worden verrekend tellen mee. En zij moet zijn verricht voordat twee jaren zijn verstreken sinds de inschrijving van de vennootschap in het handelsregister. Is aan beide voorwaarden voldaan en ontbreekt de goedkeuring of de verklaring, dan is de rechtshandeling ten behoeve van de vennootschap vernietigbaar.

Vernietigbaar is niet hetzelfde als nietig. De koop staat en blijft werken zolang niemand haar aantast; pas als zij wordt vernietigd, valt zij met terugwerkende kracht weg. De bevoegdheid is er ten behoeve van de vennootschap, niet van de verkoper: de oprichter kan zich niet op zijn eigen verzuim beroepen om onder een tegenvallende transactie uit te komen.

Wat er moet gebeuren om het goed te doen

Wordt de goedkeuring gevraagd, dan maakt de vennootschap een beschrijving van de te verkrijgen goederen én van de tegenprestatie. Die beschrijving gaat uit van een dag die niet vóór de oprichting ligt en vermeldt de toegekende waarden en de gebruikte waarderingsmethoden, die aanvaardbaar moeten zijn naar de maatstaven van het maatschappelijke verkeer. De bestuurders ondertekenen haar; ontbreekt een handtekening, dan wordt de reden vermeld.

Daarnaast is in beginsel een accountantsverklaring nodig. Anders dan bij inbreng draait zij niet om de stortingsplicht: de accountant verklaart dat wat de vennootschap verkrijgt in waarde ten minste opweegt tegen de tegenprestatie. In dezelfde gevallen waarin bij een inbreng in natura van beschrijving en controle mag worden afgezien, kan die verklaring achterwege blijven; de rechtshandeling kan dan niet worden vernietigd op de grond dat zij ontbreekt. De openbaarmaking vervalt daarmee niet: voor die weg geldt de regeling van artikel 2:94b lid 4 BW, zodat de vennootschap vooraf bij het handelsregister een aankondiging neerlegt waarin de goederen en de waardering staan beschreven, met daarbij de datum van de rechtshandeling, en achteraf nog een verklaring dat zich sindsdien geen nieuwe bijzondere omstandigheden hebben voorgedaan. Is er wel een accountantsverklaring, dan legt de vennootschap die binnen acht dagen na de rechtshandeling — of na de goedkeuring, als die achteraf komt — bij het handelsregister neer. Voor het ter inzage leggen en in afschrift verstrekken van de stukken geldt dezelfde regeling als in artikel 2:102 BW.

Wat buiten beschouwing blijft

Openbare veiling of beurs: verkrijgingen die daar tot stand komen, vallen erbuiten.
Gewone bedrijfsuitoefening: verkrijgingen die onder de bedongen voorwaarden tot het normale bedrijf van de vennootschap horen.
Al gecontroleerde inbreng: verkrijgingen waarvoor al een accountantsverklaring over de inbreng is afgelegd.
Fusie of splitsing: wat de vennootschap langs die weg verkrijgt, telt niet mee.

Een voorbeeld. Twee broers richten een nv op voor hun installatiebedrijf. Anderhalf jaar later verkoopt de een zijn bedrijfsloods aan de vennootschap, tegen een prijs die hijzelf heeft bepaald. Is daarvoor geen goedkeuring van de algemene vergadering gevraagd en is geen accountantsverklaring afgelegd, dan kan de koop ten behoeve van de vennootschap worden vernietigd. Het is dan wel de vennootschap die zich daarop beroept; de andere broer kan daar binnen de vennootschap op aandringen, maar de vernietiging niet zelf inroepen.

In de praktijk

Voor een bestuurder is de vuistregel eenvoudig: gaat de vennootschap in haar eerste twee jaar zaken kopen van iemand die bij de oprichting betrokken was, leg de transactie dan aan de algemene vergadering voor en laat de waarde toetsen. Voor een medeaandeelhouder is dit de grond om zo'n transactie tussen de vennootschap en een oprichter ter discussie te stellen, al moet hij het van de vennootschap hebben: zij is degene die de vernietiging inroept.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.