Boek 3 Artikel 295 (3:295 BW)

Het retentierecht leunt op de feitelijke macht over de zaak. Raakt de schuldeiser die macht kwijt, dan staat hij toch niet meteen met lege handen. Dit artikel geeft hem de bevoegdheid om de zaak op te eisen, en wel onder dezelfde voorwaarden als een eigenaar. Hij mag dus dezelfde weg bewandelen als iemand die zijn eigendom terugvordert.

Dezelfde voorwaarden als een eigenaar

De schuldeiser wordt door dit artikel geen eigenaar. Hij krijgt alleen dezelfde positie als het gaat om het terughalen van de zaak. Hij kan afgifte vorderen van degene die de zaak onder zich heeft, ook als dat niet zijn schuldenaar is.

Wanneer het retentierecht al voorbij is

Artikel 3:294 BW bepaalt dat het retentierecht eindigt zodra de zaak in de macht van de schuldenaar of de rechthebbende komt. Is de zaak daar terechtgekomen, dan biedt dit artikel geen grond meer om afgifte te vorderen. Krijgt de schuldeiser de zaak uit hoofde van dezelfde rechtsverhouding opnieuw onder zich, dan herleeft het retentierecht; de slotzin van artikel 3:294 BW zegt dat met zoveel woorden. Raakt de zaak op een andere manier weg, doordat zij verdwijnt of bij een derde belandt, dan blijft het recht bestaan en mag hij haar terughalen.

Een voorbeeld

Een garage houdt een bestelbus vast omdat de reparatie niet is betaald. Op een avond rijdt een neef van de klant de bus met een reservesleutel van het terrein en zet hem bij een kennis in de schuur. De bus is dan niet bij de klant zelf terechtgekomen, zodat het retentierecht blijft bestaan: de garage kan afgifte vorderen, ook van die kennis, precies zoals een eigenaar zijn zaak zou opeisen. Had de klant de bus zelf opgehaald, dan was het retentierecht geëindigd en hield de garage haar gewone vordering tot betaling van de reparatie over.

Opeisen langs de gewone weg

De bevoegdheid om op te eisen is niet hetzelfde als een bevoegdheid om de zaak eigenmachtig terug te halen. De weg loopt via een vordering tot afgifte en zo nodig via de deurwaarder.

In de praktijk

Voor een reparatiebedrijf of een opslaghouder maakt een directe vastlegging van wanneer en hoe de zaak is verdwenen, en wie haar heeft, de vordering tot afgifte eenvoudiger te onderbouwen.

Voor de schuldenaar geldt: haalt hij de zaak zelf terug, dan is het retentierecht daarmee wel voorbij, maar de vordering blijft onverkort staan. Neemt een ander de zaak weg, dan kan de schuldeiser haar opeisen.