Boek 3 Artikel 312 (3:312 BW)

Rond een hoofdvordering hangen vaak nevenvorderingen: rente over het onbetaalde bedrag, opbrengsten die een ander intussen heeft geïnd, of aanspraken wegens een tekortkoming. Dit artikel voorkomt dat die bijkomende aanspraken langer blijven leven dan de vordering waaraan zij hun bestaan ontlenen. Zij verjaren niet later dan de vordering tot nakoming van de hoofdverplichting, of, als de tekortkoming kan worden hersteld, niet later dan de vordering tot herstel.

Om welke vorderingen het gaat

De wet noemt drie soorten: vorderingen wegens een tekortkoming in de nakoming, vorderingen tot betaling van wettelijke of bedongen rente, en vorderingen tot afgifte van vruchten. Vruchten zijn de opbrengsten van een goed, zoals huur van een pand of rente op een tegoed. Wat deze drie gemeen hebben, is dat zij zich hechten aan een hoofdverplichting en zonder die verplichting geen zelfstandig bestaansrecht hebben.

De koppeling aan de hoofdvordering

De regel is een plafond, geen eigen termijn. Nevenvorderingen kunnen dus eerder verjaren volgens hun eigen regeling, maar in beginsel niet later dan de hoofdvordering. Is de vordering tot nakoming verjaard, dan kan de schuldeiser niet alsnog jarenlang rente of vruchten opeisen over die periode. Zonder deze regel zou een verjaarde hoofdsom via de zijdeur toch tot een langlopende aanspraak kunnen leiden.

Stuiting en verlenging blijven mogelijk

De wet maakt uitdrukkelijk een voorbehoud voor stuiting en verlenging, en dat voorbehoud ziet op de nevenvordering zelf. Is de verjaring daarvan gestuit of verlengd voordat de hoofdvordering verjaarde, dan vervalt de koppeling: de nevenvordering blijft dan bestaan, ook al kan nakoming van de hoofdverplichting niet meer worden afgedwongen. Wordt de hoofdvordering zelf tijdig gestuit, dan schuift het plafond natuurlijk vanzelf mee op.

Een voorbeeld

Een leverancier heeft een onbetaalde factuur uit 2017 en heeft daarover jarenlang rente laten oplopen zonder ooit aan te manen. Beroept de klant zich op verjaring van de hoofdsom, dan is daarmee ook de rentevordering van tafel, hoe hoog het opgelopen bedrag inmiddels ook is. Had de leverancier tijdig gestuit, dan zouden hoofdsom én rente allebei nog opeisbaar zijn geweest.

In de praktijk

Voor schuldeisers is dit een reden om de hoofdvordering te bewaken en niet alleen naar de oplopende rente te kijken. Die rente is namelijk precies zo veel waard als de vordering waaraan zij vastzit.

Voor schuldenaren betekent het dat één goed onderbouwd verjaringsverweer vaak de hele optelsom raakt. Het loont daarom om bij een aanmaning van jaren later niet alleen naar de rentepost te kijken, maar naar de datum waarop de hoofdverplichting opeisbaar werd.