Boek 3 Artikel 314 (3:314 BW)

Sommige geschillen gaan niet over een eenmalige gebeurtenis maar over een toestand die blijft voortduren. Dit artikel bepaalt wanneer de verjaringstermijn van de vordering tot opheffing van zo'n toestand begint te lopen, en geeft daarnaast een eigen beginpunt voor de vordering die strekt tot beëindiging van het bezit van iemand die geen rechthebbende is.

De onrechtmatige toestand

Voor de vordering tot opheffing van een onrechtmatige toestand begint de termijn met de aanvang van de dag na de dag waarop de onmiddellijke opheffing van die toestand kan worden gevorderd. Dat is in de regel het moment waarop de toestand ontstaat en de rechthebbende dus meteen kan optreden. Dat de toestand daarna voortduurt, laat de termijn doorlopen: er begint niet elke dag opnieuw een verjaring.

Het bezit van een niet-rechthebbende

Het tweede lid ziet op de vordering die ertoe strekt het bezit van een niet-rechthebbende te beëindigen. Die termijn begint met de aanvang van de dag na de dag waarop iemand die geen recht op het goed heeft, bezitter is geworden. Bouwt dat bezit voort op een eerdere onrechtmatige toestand, dan is het beginpunt de dag na de dag waarop opheffing van die toestand kon worden gevorderd.

Bezit, houderschap en eigendom

Voor het tweede lid is het onderscheid tussen bezit en houderschap beslissend. Bezitter is wie een goed voor zichzelf houdt, met de pretentie dat het van hem is. Houder is wie het voor een ander houdt, zoals een huurder of een bruiklener; houderschap zet de termijn van het tweede lid niet in gang. Loopt de verjaring van de vordering tot beëindiging van het bezit vol, dan verkrijgt de bezitter het goed van rechtswege op grond van artikel 3:105 BW en verliest de oorspronkelijke rechthebbende zijn recht; een houder verkrijgt het goed niet.

In de praktijk

Voor eigenaren betekent dit dat de termijn gaat lopen met de aanvang van de dag na die waarop de onmiddellijke opheffing van een onrechtmatige toestand kan worden gevorderd, of waarop een niet-rechthebbende bezitter is geworden. Een brief waarin het gebruik wordt betwist en beëindiging wordt geëist, is daarvoor niet genoeg: bij een vordering tot beëindiging van andermans bezit stuit zo'n aanmaning de verjaring alleen als daarop binnen zes maanden een daad van rechtsvervolging volgt, zoals het instellen van een eis.

Voor wie zelf een strook grond in gebruik heeft, is van belang dat onduidelijkheid over de grens jaren later alsnog tot een geschil kan leiden. Een vastlegging van wie waar recht op heeft, maakt de situatie voor beide buren kenbaar.