Boek 3 Artikel 35 (3:35 BW)

Artikel 3:33 BW eist wil én verklaring. Dit artikel maakt op die eis een uitzondering ten gunste van degene tot wie de verklaring zich richt. Wie de verklaring of gedraging van een ander heeft opgevat als een tot hem gerichte verklaring met een bepaalde strekking, en die betekenis er in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan mocht toekennen, wordt beschermd. Tegen hem kan geen beroep worden gedaan op het ontbreken van de daarmee overeenstemmende wil.

Wat er wordt beschermd

• Een tot hem gerichte verklaring. Beslissend is niet of de ander zijn uiting werkelijk tot hem wilde richten, maar of hij haar onder de omstandigheden zo mocht opvatten. Ook een gedraging kan die betekenis dragen.
• Een bepaalde strekking. Hij moet de verklaring hebben opgevat met een concrete inhoud: dit werd aangeboden, dit werd aanvaard, dit werd opgezegd.

- Redelijkerwijs, gelet op de omstandigheden. Wat een verstandig mens in die situatie eruit zou opmaken, is de maatstaf.

Wanneer het vertrouwen niet gerechtvaardigd is

De bescherming is geen automatisme. De wettekst verbindt haar aan de zin die de ontvanger 'onder de gegeven omstandigheden' redelijkerwijs aan de uiting mocht geven, en daarmee telt ook mee wat hij zelf wist of kon zien. Wie duidelijke aanwijzingen had dat de woorden of het gedrag van de ander niet strookten met wat die ander bedoelde, kan zich niet zonder meer beroepen op de letterlijke betekenis. Het oordeel daarover wordt per geval gegeven, aan de hand van het geheel van feiten waarin de verklaring werd gedaan en ontvangen.

Dit artikel eist niet dat de ontvanger al iets heeft gedaan op grond van de verklaring. Dat is anders bij artikel 3:36 BW, dat derden beschermt die op een schijn van een rechtsverhouding zijn afgegaan: daar is uitdrukkelijk vereist dat de derde in dat vertrouwen heeft gehandeld.

Samenspel met de andere bepalingen

Dit artikel is het tegenwicht bij de artikelen over ontbrekende wil. Ontbrak de wil door een stoornis of doordat iemand iets anders verklaarde dan hij wilde, dan is de handeling in beginsel aantastbaar; maar niet tegenover degene die er gerechtvaardigd op vertrouwde. Zo beschermt de wet allebei: degene die zich vergiste én degene die daarvan niets kon merken. Wie van beide voorgaat, hangt af van wat de wederpartij redelijkerwijs mocht aannemen.

Een voorbeeld. Een ondernemer stuurt per abuis een offerte met een prijs waarin een nul is weggevallen. De klant kent de markt en weet dat dit bedrag onmogelijk klopt. Dan mocht hij de offerte niet zo opvatten en is er geen bescherming. Gaat het om een verschil dat een buitenstaander niet kan opvallen, en accepteert de klant meteen, dan mocht hij daar wel op afgaan en is de ondernemer gebonden.

In de praktijk

Wilt u zich op deze bescherming beroepen, leg dan vast wat u ontving, wanneer, en in welke context. Die gegevens maken duidelijk hoe u de verklaring opvatte en waarom dat redelijk was.

Een korte vraag aan de afzender bij een aanbod of mededeling dat ongerijmd overkomt, neemt de onzekerheid weg. Blijft die vraag achterwege terwijl de tegenstrijdigheid wel opviel, dan kan later blijken dat het vertrouwen op de letterlijke tekst niet gerechtvaardigd was.