Boek 3 Artikel 56 (3:56 BW)

De regels over vernietiging spreken telkens van de partijen bij de rechtshandeling: aan hen moet de buitengerechtelijke verklaring worden gericht en tegen hen moet de vordering worden ingesteld. Bij een overeenkomst is duidelijk wie dat zijn. Bij een eenzijdige rechtshandeling niet. Dit artikel vult dat gat voor de toepassing van de artikelen 3:50 tot en met 3:55 BW.

De twee categorieën

• Gerichte eenzijdige handelingen. Was de handeling gericht tot een of meer bepaalde personen, dan gelden die personen als partij. Denk aan een opzegging of een ingebrekestelling: de geadresseerde is degene die het aangaat.

- Overige eenzijdige handelingen. Was de handeling niet tot bepaalde personen gericht, dan gelden als partij degenen die onmiddellijk belanghebbende zijn bij de instandhouding van die handeling.

Waarom dat nodig is

Vernietiging raakt niet alleen degene die haar inroept. Wie op de handeling heeft vertrouwd, moet weten dat zij wordt aangetast en moet zich kunnen verweren. Zonder deze bepaling zou bij eenzijdige handelingen onduidelijk zijn aan wie een verklaring moet worden gericht en wie in een procedure moet worden betrokken, met het risico dat de uitkomst voor de een wel en voor de ander niet geldt.

Het criterium onmiddellijk belanghebbende bakent die kring af. Het gaat om wie rechtstreeks belang heeft bij het voortbestaan van de handeling, niet om iedereen die er zijdelings iets van merkt.

Wat het praktisch betekent

De regeling werkt door in alle stappen van de vernietiging: de buitengerechtelijke verklaring van artikel 3:50 BW, de vordering en het verweer van artikel 3:51 BW, en de termijnstelling en bevestiging van artikel 3:55 BW. Overal waar in die bepalingen partij staat, moet u bij een eenzijdige handeling deze omschrijving invullen.

Een voorbeeld. Iemand zegt een overeenkomst op, terwijl die opzegging vernietigbaar blijkt. De opzegging was gericht tot de wederpartij, dus die geldt als partij en aan haar moet de vernietigingsverklaring worden gericht. Gaat het om een eenzijdige handeling die niet tot iemand in het bijzonder was gericht, dan moet worden nagegaan wie er rechtstreeks belang bij heeft dat de handeling blijft staan; zij zijn dan de aangewezen geadresseerden.

In de praktijk

Ga voordat u vernietigt na wie er als partij telt. De verklaring moet volgens artikel 3:50 BW worden gericht tot allen die partij zijn; slaat u er een over, dan voldoet uw verklaring niet aan die eis en mist de vernietiging haar werking. Het gebrek zit dus in de verklaring zelf, en niet alleen in de verhouding tot degene die u vergat.

Twijfelt u wie onmiddellijk belanghebbende is, kies dan liever ruim dan smal. Het bericht sturen aan iemand die het uiteindelijk niet nodig had, kost weinig; iemand overslaan die wel belanghebbende was, kan uw hele actie waardeloos maken.