Boek 6 Artikel 174 (6:174 BW)

Vallende dakpannen, een instortend balkon, een losliggende stoeptegel: voor schade door gebouwen en werken hoeft u niet aan te tonen dat iemand nalatig was. Dit artikel legt de aansprakelijkheid bij de bezitter van de opstal. Voldoet die niet aan de eisen die men er in de gegeven omstandigheden aan mag stellen en levert dat gevaar op, dan is hij aansprakelijk zodra dat gevaar zich verwezenlijkt.

Wat een opstal is

Onder opstal vallen gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, rechtstreeks of via andere gebouwen of werken. Dat is ruimer dan een huis: ook een brug, een muur, een riool, een steiger aan het water en een weg horen erbij. Bij openbare wegen tellen ook het weglichaam en de weguitrusting mee, zoals de bermen, de verlichting en de bebording.

Wie aansprakelijk is

• De bezitter. In de regel de eigenaar; wie in de openbare registers als eigenaar van de opstal of de grond staat, wordt vermoed de bezitter te zijn. Wordt de opstal in een bedrijf gebruikt, dan komt de aansprakelijkheid van de bezitter, en ook die van de erfpachter uit het volgende punt, volgens artikel 6:181 BW te liggen bij degene die dat bedrijf uitoefent, tenzij het ontstaan van de schade niets met die bedrijfsuitoefening te maken heeft.
• Bij erfpacht ligt de aansprakelijkheid bij de bezitter van het erfpachtsrecht, dus bij de erfpachter en niet bij de bloot eigenaar.
• Bij openbare wegen en waterstaatswerken bij het overheidslichaam dat moet zorgen dat het werk in goede staat is.
• Bij kabels en leidingen bij de beheerder, behalve als de kabel of leiding in een gebouw of werk zit en dient voor de aan- of afvoer ten behoeve van dat gebouw.

- Bij ondergrondse werken bij degene die het werk bedrijfsmatig gebruikte op het moment dat de schade bekend werd; wisselt de gebruiker daarna, dan blijft het bij hem, en na beëindiging van het gebruik bij de laatste gebruiker.

De uitweg voor de bezitter

Net als bij roerende zaken geldt: er is geen aansprakelijkheid als die er ook niet zou zijn geweest wanneer de bezitter het gevaar had gekend op het moment dat het ontstond. Bij een gebrek dat pas kort voor het ongeval ontstond en dat ook bij normaal toezicht niet had kunnen worden verholpen, kan dat opgaan. Bij achterstallig onderhoud helpt dit verweer niet.

Een voorbeeld

Iemand struikelt over een stoeptegel die door boomwortels flink is opgedrukt en breekt haar heup. Zij hoeft niet aan te tonen dat de gemeente slordig was; zij moet aannemelijk maken dat het trottoir niet voldeed aan wat men daarvan mag verwachten en dat zij daardoor is gevallen. Foto's met een maatstok, de exacte plaats en meldingen van buurtbewoners zijn hier het belangrijkste bewijs.

In de praktijk

Meld letsel of schade snel bij de eigenaar of de beheerder en leg de situatie meteen vast; gebreken worden vaak binnen enkele dagen hersteld en dan is het bewijs weg. Bent u eigenaar of beheerder, houd dan een onderhouds- en inspectieadministratie bij en handel meldingen aantoonbaar af. Voor huiseigenaren dekt de opstal- of aansprakelijkheidsverzekering dit soort schade meestal; meld een voorval altijd.