Boek 6 Artikel 193h (6:193h BW)

Naast misleiding kent de wet een tweede categorie oneerlijke praktijken: agressieve. Daarbij gaat het niet om wat er wordt gezegd, maar om de druk die wordt uitgeoefend. Agressief is een praktijk die de gemiddelde consument door intimidatie, dwang — lichamelijk geweld daaronder begrepen — of ongepaste beïnvloeding zo in het nauw brengt dat zijn keuzevrijheid of zijn vrijheid van handelen aanzienlijk wordt beperkt of kan worden beperkt, en hij daardoor over een overeenkomst een besluit neemt of kan nemen dat hij anders niet had genomen. Dat besluit hoeft niet het sluiten van een contract te zijn: ook een keuze over rechten uit een overeenkomst die al loopt valt eronder.

De feitelijke context telt

De beoordeling gebeurt in het licht van alle kenmerken en omstandigheden van het geval. Hetzelfde gesprek kan aan een winkelbalie onschuldig zijn en aan de deur bij een oudere alleenwonende bewoner ver over de grens gaan. Wat onder ongepaste beïnvloeding moet worden verstaan, omschrijft artikel 6:193a BW: het uitbuiten van een machtspositie om druk uit te oefenen, ook zonder geweld of dreiging daarmee, op een manier die het vermogen van de consument om een geïnformeerd besluit te nemen aanzienlijk beperkt.

Waar in het bijzonder naar wordt gekeken

• Tijdstip, plaats, aard en vasthoudendheid. Een onaangekondigd bezoek laat op de avond dat maar blijft duren, weegt zwaar.
• Dreigende gedragingen of dreigende of grove taal.
• Uitbuiten van tegenslag. Misbruik maken van omstandigheden die zo ernstig zijn dat zij het beoordelingsvermogen van de consument kunnen beperken, terwijl de handelaar daarvan weet en het besluit van de consument wil sturen. Een kredietverstrekker die weet dat iemand net zijn baan heeft verloren en acuut geld nodig heeft, en hem juist dan een dure lening opdringt, is een voorbeeld.
• Belemmeringen om uw rechten uit te oefenen. Bezwarende of onevenredige drempels buiten het contract om voor wie wil opzeggen, wil overstappen of een ander product wil kiezen.

- Dreigen met maatregelen die wettelijk niet kunnen. Bijvoorbeeld dreigen met beslag of met een registratie die helemaal niet aan de orde is.

Een voorbeeld

Een verkoper komt op afspraak langs voor een offerte, blijft vier uur zitten, herhaalt dat het aanbod vanavond vervalt en zegt dat de klant zonder handtekening zelf verantwoordelijk is als er iets misgaat met haar installatie. De combinatie van duur, tijdsdruk en dreigende toon beperkt de keuzevrijheid aanzienlijk. Dat maakt de praktijk agressief, ook als alle feitelijke informatie klopte.

Wat u eraan heeft

Is de praktijk agressief, dan is zij oneerlijk en handelt de handelaar onrechtmatig. Dat opent de weg naar schadevergoeding en naar vernietiging van de overeenkomst die eruit is voortgekomen. Praktijken die altijd agressief zijn, staan bovendien op een aparte lijst in artikel 6:193i BW; komt uw situatie daarop voor, dan hoeft u de hierboven genoemde afweging niet meer te maken.

In de praktijk

Zet zo snel mogelijk op papier wat er is gebeurd: hoe laat de verkoper kwam, hoe lang het duurde, wat er letterlijk is gezegd en wie erbij waren. Bewaar berichten en gespreksbevestigingen. Voel u niet bezwaard om een gesprek af te breken en niets te tekenen; juist het gevoel dat u niet weg kunt of niet mag nadenken, is het signaal waar deze bepaling op ziet.