Boek 6 Artikel 222 (6:222 BW)

Artikel 6:222 BW regelt wat er met een aanbod gebeurt als er iets ingrijpends met een van de partijen gebeurt voordat het is aanvaard. De hoofdregel is eenvoudig: het aanbod blijft staan. De wet noemt drie gebeurtenissen die daaraan niets afdoen: de dood, het verlies van handelingsbekwaamheid, en het verlies van de bevoegdheid om de overeenkomst te sluiten doordat er een bewind is ingesteld. Het maakt daarbij niet uit welke van beide partijen het treft; de wet spreekt van 'een der partijen'.

Waarom de wet dat zo regelt

De achtergrond is de zekerheid van het rechtsverkeer. Wie een aanbod krijgt, moet erop kunnen vertrouwen dat het nog geldt zolang het niet is herroepen of vervallen, zonder dat hij eerst hoeft na te gaan of er aan de andere kant iemand is overleden of onder bewind is gesteld. Zou een aanbod door zulke gebeurtenissen automatisch vervallen, dan zou elke onderhandeling op losse schroeven komen te staan.

Wat er dan wel gebeurt

Bij overlijden gaan de vermogensrechtelijke posities over op de erfgenamen. Wordt het aanbod na het overlijden aanvaard, dan is de overeenkomst er en zijn zij daaraan gebonden, met de mogelijkheden die het erfrecht hun biedt om de nalatenschap niet zuiver te aanvaarden. Bij bewind is niet de geldigheid van het aanbod het probleem, maar de vraag wie mag beslissen; de bewindvoerder komt daarvoor in beeld. Bij verlies van handelingsbekwaamheid geldt hetzelfde: de wettelijke vertegenwoordiger neemt die rol over.

Dat het aanbod blijft staan, betekent niet dat het onaantastbaar is. De gewone regels over het aanbod blijven gelden. Een aanbod dat herroepelijk is, kan tot de aanvaarding worden herroepen (artikel 6:219 BW), en een aanbod met een termijn vervalt als die termijn ongebruikt verstrijkt (artikel 6:221 BW). Wie na het overlijden of de ondercuratelestelling voor de aanbieder optreedt, kan die mogelijkheden benutten.

Een voorbeeld

Een eigenaar biedt zijn buurman schriftelijk aan een strook grond te kopen en noemt daarbij een termijn van een maand. Twee weken later overlijdt hij. Aanvaardt de buurman binnen de termijn, dan is de koop gesloten en moeten de erfgenamen daaraan meewerken. Zij kunnen zich er niet op beroepen dat het aanbod met het overlijden is verdwenen.

In de praktijk

Loopt er een aanbod en verandert er iets ingrijpends aan uw kant, ga er dan niet van uit dat het vanzelf van tafel is. Wilt u ervan af, dan zult u het moeten herroepen voor zover dat nog kan. Wie een aanbod doet en wil dat het bij zijn overlijden of onbekwaamheid vervalt, kan dat in het aanbod zelf opnemen; wat het aanbod inhoudt, bepaalt immers mede hoe lang het geldt. Voor erfgenamen en bewindvoerders is het omgekeerde van belang: ga na welke aanbiedingen nog openstaan, want een aanvaarding door de wederpartij kan tot een bindende overeenkomst leiden.