Boek 6 Artikel 59 (6:59 BW)

Er is een tweede route naar schuldeisersverzuim. Die loopt niet via het weigeren van medewerking, maar via het niet nakomen van een eigen verplichting. Komt de schuldeiser door omstandigheden die hem zijn toe te rekenen zijn eigen verplichting tegenover de schuldenaar niet na, en schort de schuldenaar daarop terecht zijn prestatie op, dan is de schuldeiser in verzuim.

De drie schakels

• Een eigen verplichting. De schuldeiser moet zelf ook iets moeten doen tegenover de schuldenaar.
• Toe te rekenen tekortschieten. Hij komt die verplichting niet na door een oorzaak die voor zijn rekening komt.

- Bevoegde opschorting. De schuldenaar houdt op die grond terecht zijn eigen prestatie in.

Waarom dat verzuim oplevert

Door de terechte opschorting komt de nakoming stil te liggen, en de oorzaak daarvan ligt bij de schuldeiser. Het zou onlogisch zijn de schuldenaar daarvan de nadelen te laten dragen. De wet stelt daarom vast dat de schuldeiser in verzuim is, met alle gevolgen die daaraan verbonden zijn: zijn eigen bevoegdheden worden beperkt en de schuldenaar wordt beschermd.

Het belang van terecht opschorten

De hele constructie staat of valt met de vraag of de opschorting bevoegd was. Was er geen opeisbare tegenvordering of ontbrak de samenhang, dan is er geen bevoegde opschorting en raakt de schuldeiser niet in verzuim; sterker nog, dan is het de schuldenaar die tekortschiet. Het loont dus om vóór het opschorten na te gaan of aan de voorwaarden van artikel 6:52 BW is voldaan.

Een voorbeeld. Een opdrachtgever moet de eerste termijn betalen voordat de aannemer met de tweede fase begint. Hij betaalt niet, zonder goede reden. De aannemer legt het werk stil met een beroep op zijn opschortingsrecht. Daarmee is de opdrachtgever in verzuim: hij kan de aannemer niet aanspreken op vertraging, en hij mag zolang geen executiemaatregelen nemen.

Wat dit voor de schuldenaar oplevert

Zolang de schuldeiser in verzuim is, kan de schuldenaar zelf niet in verzuim raken. Loopt er al een verzuim aan zijn kant, dan wordt dat beëindigd. Ook komt een omstandigheid die de nakoming in die periode onmogelijk maakt in beginsel niet voor zijn rekening. Dat is een aanzienlijke bescherming, en de reden waarom het zo belangrijk is de opschorting goed te onderbouwen.

In de praktijk

Schort u op, meld dat dan schriftelijk en benoem precies welke verplichting de ander niet nakomt en wat hij moet doen om de zaak weer in beweging te brengen. Zo maakt u duidelijk dat het om opschorting gaat en niet om onwil. Bent u de schuldeiser en krijgt u zo'n bericht, reageer dan inhoudelijk: los uw eigen tekortkoming op of leg uit waarom u meent dat de opschorting onterecht is.