Boek 6 Artikel 90 (6:90 BW)

Soms kan een zaak niet bij de afnemer terechtkomen, bijvoorbeeld omdat hij haar weigert of onbereikbaar is, terwijl bewaren geen optie is. Dit artikel geeft de schuldenaar dan de bevoegdheid de zaak te laten verkopen. Dat mag als de zaak snel bederft of achteruitgaat, of als het bewaren om een andere reden zo bezwaarlijk is dat het redelijkerwijs niet van hem gevergd kan worden. Wat de verkoop netto oplevert, neemt de plaats in van de zaak zelf.

Wanneer verkopen mag

Er zijn twee ingangen. De eerste is de aard van de zaak: verse producten, bloemen, levende dieren, goederen met een korte houdbaarheid. De tweede is de last van het bewaren: opslag die veel geld kost, een zaak die veel ruimte inneemt, of goederen waarvoor bijzondere voorzieningen nodig zijn. In beide gevallen is vereist dat de aflevering verhinderd is. Bij de eerste ingang gaat het om het gevaar dat de zaak zelf haar waarde verliest; bij de tweede om de last die het bewaren voor de schuldenaar meebrengt.

Wanneer verkopen moet

De bevoegdheid kan omslaan in een plicht. Dat gebeurt in twee situaties: wanneer de belangen van de schuldeiser onmiskenbaar om verkoop vragen, en wanneer de schuldeiser zelf aangeeft dat hij verkoop wenst. In die gevallen mag de schuldenaar de zaak niet laten bederven en dan afrekenen alsof er niets aan te doen was.

• Op een geschikte wijze. De verkoop moet zorgvuldig gebeuren, tegen een verantwoorde prijs en langs een gebruikelijke weg voor dit soort goederen.
• Netto-opbrengst. Wat overblijft na de kosten van de verkoop komt in de plaats van de zaak; daarop kan de schuldeiser aanspraak maken.

- Rechten blijven bestaan. Is er ook sprake van een tekortkoming, dan houdt de schuldeiser daarnaast zijn gewone aanspraken, bijvoorbeeld op schadevergoeding.

Wat er van de schuldenaar wordt gevergd

De maatstaf voor de tweede ingang is wat 'in de gegeven omstandigheden' van de schuldenaar kan worden gevergd. Daarbij gaat het om een afweging van alle omstandigheden, zoals de kosten en de moeite van verdere opslag en de tijd dat de verhindering al duurt of naar verwachting nog zal duren. Al die omstandigheden samen bepalen of verdere bewaring nog van hem kan worden verlangd.

Een voorbeeld

Een groothandel heeft een partij verse groenten klaarstaan voor een afnemer die weigert af te nemen en niet reageert. Binnen enkele dagen is de partij waardeloos. De groothandel mag de partij dan verkopen aan een andere koper. Brengt dat minder op dan de afgesproken prijs, dan blijft de afnemer aansprakelijk voor het verschil; brengt het meer op, dan komt het overschot de afnemer toe, want de opbrengst treedt in de plaats van de zaak.

In de praktijk

Bent u degene die met de zaak blijft zitten, waarschuw dan eerst schriftelijk dat u tot verkoop overgaat als er niets gebeurt, en leg vast waarom bewaren niet kan. Bewaar de verkoopgegevens en de kostenposten, want u zult later moeten laten zien hoe de netto-opbrengst is berekend. Bent u de afnemer, reageer dan snel als u zo'n bericht krijgt: als u niets van u laat horen, verandert uw aanspraak op de zaak in een aanspraak op geld en hebt u geen invloed meer op de prijs.