Boek 6 Artikel 98 (6:98 BW)

Niet alles wat na een fout gebeurt, hoeft te worden vergoed. Dit artikel trekt de grens. Vergoed wordt alleen de schade die zodanig samenhangt met de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust, dat zij de aansprakelijke persoon als gevolg daarvan kan worden toegerekend. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade. Zo blijft de vergoedingsplicht begrensd, ook wanneer een fout een lange reeks gevolgen in gang zet.

Eerst het feitelijke verband

Vóór de toerekeningsvraag staat een eenvoudiger vraag: zou de schade er zonder de gebeurtenis ook zijn geweest? Is dat zo, dan ontbreekt in de regel het verband en komt vergoeding niet aan de orde. Op die hoofdregel bestaan uitzonderingen. Kan de schade uit twee of meer gebeurtenissen zijn ontstaan waarvoor verschillende personen aansprakelijk zijn, dan legt artikel 6:99 BW het bewijs bij wie wordt aangesproken: die moet dan aantonen dat de schade niet uit zijn eigen gebeurtenis voortkomt. Staat het verband eenmaal vast, dan komt de weging van dit artikel aan de orde.

Hoe de toerekening wordt beoordeeld

Het artikel noemt zelf twee gezichtspunten: de aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade. Het woord 'mede' maakt duidelijk dat er meer omstandigheden kunnen meewegen. Welke andere omstandigheden dat zijn, somt de wet niet op.

De toets is normatief van aard. Het artikel vraagt niet alleen of de schade feitelijk uit de gebeurtenis voortvloeit, maar of zij de schuldenaar 'als een gevolg van deze gebeurtenis kan worden toegerekend'. Het verband moet bovendien bestaan met 'de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar berust', dus met het feit dat hem aansprakelijk maakt.

Een aparte stap: eigen schuld

Staat vast welke schade aan de gebeurtenis wordt toegerekend, dan kan de vergoedingsplicht nog worden verminderd als omstandigheden die aan de benadeelde zelf kunnen worden toegerekend, tot de schade hebben bijgedragen (artikel 6:101 BW). Dat is een andere vraag dan die van dit artikel. Hier gaat het om de reikwijdte van de gevolgen; bij eigen schuld om de verdeling van de schade tussen de aansprakelijke en de benadeelde.

Bijzondere gevoeligheid van het slachtoffer

Bij letsel geldt volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat schade ook wordt toegerekend als zij mede het gevolg is van een bijzondere vatbaarheid van het slachtoffer, bijvoorbeeld een bestaande aandoening of een psychische kwetsbaarheid. Dat het slachtoffer zwaarder wordt getroffen dan een ander zou zijn, sluit vergoeding van die extra schade dus niet uit. Wel kan bij de begroting van de schade rekening worden gehouden met de vraag hoe het slachtoffer zich ook zonder het ongeval zou hebben ontwikkeld.

Een voorbeeld

Een fietser wordt aangereden en breekt zijn pols. De medische kosten en het inkomensverlies liggen in de lijn van het ongeval en worden toegerekend. Zegt hij daarnaast dat hij een jaar later een zakelijke kans misliep omdat hij minder kon netwerken, dan rijst de vraag of die schade nog als gevolg van het ongeval kan worden toegerekend. Blijkt hij door de breuk een bestaande aandoening te verergeren, dan hoort die extra schade er meestal juist wel bij.

In de praktijk

Bij een vordering tot schadevergoeding speelt per schadepost de vraag naar het verband met de gebeurtenis: wat gebeurde er, wat volgde daaruit en hoe hangt dat samen. Voor posten die verder van de gebeurtenis af staan, is die vraag scherper dan voor de directe gevolgen. Een geschil kan zich daardoor toespitsen op de vraag hoe ver de gevolgen van een vaststaande fout doorwerken.