Boek 7 Artikel 26 (7:26 BW)

De koper moet de prijs betalen, en dit artikel bepaalt wanneer en waar dat moet gebeuren. Het hoofdmoment is de aflevering: dan wisselen zaak en geld van hand. Daarnaast zet de wet grenzen aan vooruitbetaling: bij een consumentenkoop tot de helft van de prijs, en bij de particuliere aankoop van een woning in beginsel helemaal niet.

Betalen bij de aflevering

De betaling moet plaatsvinden ten tijde en ter plaatse van de aflevering. Zaak en prijs worden dan op hetzelfde moment en dezelfde plaats uitgewisseld. Partijen mogen hiervan afwijken en doen dat volop, bijvoorbeeld met betaling op factuur binnen dertig dagen. Aan afwijkingen in de andere richting, waarbij de koper vooruit moet betalen, stelt de wet bij een consumentenkoop wel grenzen; die komen hierna aan bod.

Vooruitbetaling bij consumentenkoop

Bij een consumentenkoop kan de koper tot vooruitbetaling van ten hoogste de helft van de koopprijs worden verplicht. De rest is dan pas bij de aflevering verschuldigd. Een beding in de algemene voorwaarden van de verkoper dat ten nadele van de consument van deze regel afwijkt, geldt op grond van artikel 7:6 lid 2 BW als onredelijk bezwarend. Het zesde lid bepaalt dat de tweede volzin van lid 2, waarin deze grens staat, niet van toepassing is wanneer de overeenkomst tevens voldoet aan de omschrijving van een overeenkomst als bedoeld in artikel 7:50a, onderdelen c, d of f, BW.

De koop van een woning

Bij onroerend goed loopt de betaling via de notaris. Is voor de overdracht een notariële akte met inschrijving in de openbare registers nodig, dan moet het geld bij de ondertekening ten minste uit de macht van de koper zijn, en hoeft het pas na de inschrijving in de macht van de verkoper te komen.

Voor de particuliere koper van een woning gaat de wet verder. Hij kan niet worden verplicht tot vooruitbetaling van de koopprijs. Wel mag worden bedongen dat hij ter verzekering van de nakoming van zijn verplichtingen een bedrag van niet meer dan tien procent van de koopprijs in depot stort bij een notaris dan wel voor dit bedrag vervangende zekerheid stelt. Wat hij toch meer heeft betaald, geldt als onverschuldigd betaald en kan hij terugvorderen.

Kan hiervan worden afgeweken

Van die bescherming bij woningkoop mag niet in het nadeel van de koper worden afgeweken; alleen een standaardregeling zoals artikel 6:214 BW die kent, kan iets anders bepalen. Dezelfde bescherming geldt bij de koop van deelnemings- of lidmaatschapsrechten die recht geven op het gebruik van een woning. Ook de leden 4 en 5 zijn volgens het zesde lid niet van toepassing op de overeenkomsten die in artikel 7:50a, onderdelen c, d of f, BW worden omschreven.

Een voorbeeld

U koopt een woning voor levering over drie maanden. De makelaar legt u een akte voor waarin staat dat u binnen twee weken dertig procent moet overmaken op rekening van de verkoper. Dat kan niet: als particuliere koper kunt u niet tot vooruitbetaling worden verplicht. Wat de wet wel toelaat, is een depot bij de notaris of vervangende zekerheid voor ten hoogste tien procent van de koopprijs.

In de praktijk

Twee punten uit dit artikel komen bij een aankoop geregeld terug.

• Bij consumentenkoop kunt u in algemene voorwaarden niet tot meer dan de helft vooruitbetaling worden verplicht; een beding dat dat toch eist, kunt u vernietigen.
• Bij woningkoop mag van een particuliere koper hooguit worden verlangd dat hij ten hoogste tien procent bij een notaris in depot stort of daarvoor vervangende zekerheid stelt; een vooruitbetaling aan de verkoper zelf kan niet worden bedongen.