Boek 7 Artikel 392 (7:392 BW)

Natuurbeheer is niet statisch. Wat vandaag het juiste maairegime of waterpeil is, kan over enkele jaren achterhaald zijn. Dit artikel maakt het mogelijk de afspraken in een pachtovereenkomst daarop aan te passen: de grondkamer herziet de bepalingen die artikel 7:326 BW in het eerste lid noemt, als dat gewenst is met het oog op de instandhouding of ontwikkeling van de natuur- en landschapswaarden op het land.

Herziening laat de pacht bestaan

Een herziening raakt de inhoud van de afspraken, niet het bestaan van de overeenkomst. De pachtverhouding blijft in stand en dezelfde partijen blijven tegenover elkaar staan; alleen de bepalingen die het verzoek betreft, worden aangepast aan wat voor de natuur- en landschapswaarden op het land gewenst is. Een opzegging of beëindiging is daarvoor niet nodig.

Wie beslist

Niet de verpachter en niet de pachter, maar de grondkamer. De verplichtingen raken direct aan de bedrijfsvoering en daarmee aan het inkomen van de pachter, terwijl het natuurdoel een zelfstandig belang vertegenwoordigt; de wet legt het oordeel daarover bij de grondkamer en geeft geen van beide partijen de bevoegdheid de bepalingen eenzijdig te wijzigen. Het initiatief ligt wel bij partijen: pachter of verpachter vraagt de herziening aan, en dat kan telkens alleen voor het einde van een lopende pachttermijn; de wijziging werkt dan vanaf de nieuwe termijn.

• De maatstaf is of herziening gewenst is voor de natuur- en landschapswaarden op dat land.
• Het gaat om de bepalingen van de overeenkomst, niet om het bestaan ervan; de pacht blijft doorlopen.
• De pachter blijft partij en kan zijn bezwaren en bedrijfsgevolgen inbrengen.

Een voorbeeld. In een reservaat blijkt na jaren dat de weidevogelstand achteruitgaat doordat er te vroeg wordt gemaaid op de natste percelen. De beherende organisatie wil de maaidatum voor die percelen opschuiven. In plaats van de pacht op te zeggen, kan de herziening van de betreffende bepalingen worden gevraagd. Voor de pachter betekent dat een aanpassing van zijn planning en, in samenhang met de regeling over de vergoeding, mogelijk ook van wat hij daarvoor ontvangt.

Samenhang met de vergoeding

Een herziening van de verplichtingen staat zelden los van de vergoeding die daartegenover staat. Zwaardere verplichtingen betekenen meer inkomstenderving. De wet houdt die vergoeding in artikel 7:393 BW los van de pachtprijs en bindt haar aan een maximum: zij mag niet hoger zijn dan de pachtprijs van een door de grondkamer goedgekeurde overeenkomst, en over dat maximum kunnen bij algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gegeven. Voor de vergoeding bestaat bovendien een eigen weg: op grond van artikel 7:394 BW kunnen pachter en verpachter de grondkamer vragen haar te herzien, voor het verstrijken van een pachtperiode van drie jaren of binnen een jaar nadat die nadere regels zijn gewijzigd. De grondkamer herziet dan als redelijkheid en billijkheid daarom vragen of als de omstandigheden zijn veranderd.

In de praktijk

Voor de pachter: bij een herzieningsverzoek is van belang wat de voorgestelde wijziging voor het bedrijf betekent, in voer, in arbeid en in opbrengst, en of daarmee ook de vergoeding ter sprake moet komen. Voor de verpachtende organisatie: de grondkamer toetst of herziening gewenst is met het oog op de natuur- en landschapswaarden op het land, zodat beheergegevens over die percelen en een uitleg waarom de bestaande bepalingen daarvoor niet volstaan, bij het verzoek horen.