Boek 7 Artikel 410 (7:410 BW)

Anders dan bij de persoonsgebonden opdrachtnemer eindigt een opdracht niet zomaar doordat de opdrachtgever overlijdt. De opdracht loopt door en de erfgenamen treden in zijn plaats. Alleen als uit de overeenkomst volgt dat het overlijden een einde maakt aan de opdracht, gebeurt dat, en dan nog pas vanaf het moment waarop de opdrachtnemer van het overlijden weet.

De hoofdregel: doorlopen

Dat is praktisch. Een lopende administratie, een bouwbegeleiding of een dossier bij een adviseur moet niet stilvallen op het moment dat de opdrachtgever wegvalt, juist niet omdat er dan vaak veel geregeld moet worden. De rechten en verplichtingen uit de overeenkomst gaan over op de nalatenschap; de erfgenamen worden de wederpartij van de opdrachtnemer. Voor lastgeving, een bijzondere vorm van opdracht, geldt het omgekeerde: artikel 7:422 BW gaat daar voor en laat de overeenkomst wel eindigen door de dood van de lastgever, vanaf het moment waarop de lasthebber dat weet. Van die regel kan alleen in bijzondere gevallen worden afgeweken, bijvoorbeeld als de last is gegeven in het belang van de lasthebber of van een derde.

De uitzondering en de bescherming daarbij

Volgt uit de overeenkomst dat zij eindigt door het overlijden, dan gebeurt dat pas vanaf het moment waarop de opdrachtnemer de dood heeft gekend. Dat beschermt hem: werkzaamheden die hij te goeder trouw verricht terwijl hij nog van niets weet, zijn niet voor niets geweest. Het is dus zaak dat nabestaanden de opdrachtnemer snel informeren.

• Volgt het einde niet uit de overeenkomst: de opdracht loopt door met de erfgenamen.
• Volgt het einde wel uit de overeenkomst, uitdrukkelijk of uit de aard van de werkzaamheden: einde, maar pas vanaf de bekendheid met het overlijden.

- Eindigt de opdracht door het overlijden: dan moet de opdrachtnemer toch doen wat de omstandigheden in het belang van de andere kant vragen.

De zorgplicht na het einde

Eindigt de opdracht door het overlijden, dan moet de opdrachtnemer toch doen wat de omstandigheden vragen in het belang van de andere kant. Hij kan het dossier dus niet dichtslaan. Van hem wordt verwacht dat hij spoedeisende zaken afhandelt of signaleert, de nabestaanden informeert over de stand van zaken en de stukken beschikbaar houdt voor overdracht.

Een voorbeeld. Een boekhouder verzorgt de administratie van een ondernemer die overlijdt. Er staan aangiftetermijnen open. De administratie loopt door voor rekening van de nalatenschap, tenzij uit de overeenkomst voortvloeit dat zij door het overlijden eindigt, wat ook in de aard van de werkzaamheden besloten kan liggen. In dat laatste geval moet de boekhouder in elk geval de erfgenamen waarschuwen voor de naderende termijnen en zorgen dat de stukken beschikbaar zijn.

Wat erfgenamen moeten weten

Erfgenamen erven ook de lopende contracten van de overledene. Zij worden opdrachtgever, met de betalingsverplichting die daarbij hoort voor werk dat na het overlijden wordt verricht. Willen zij niet dat de opdracht doorloopt, dan moeten zij haar opzeggen; dat kan op grond van artikel 7:408 BW op elk moment. Wat er dan aan loon verschuldigd is, volgt uit artikel 7:411 BW.

In de praktijk

Voor nabestaanden: breng de lopende opdrachten snel in kaart, laat weten dat de opdrachtgever is overleden, en beslis per opdracht of u haar voortzet of opzegt. Doe dat schriftelijk. Voor de opdrachtnemer: pas als u weet van het overlijden verandert er iets; leg vast wanneer u het hoorde en welke stappen u daarna hebt gezet. Blijf in elk geval handelen in het belang van de andere kant, ook als de overeenkomst eindigt, want die plicht staat met zoveel woorden in de wet.