Boek 7 Artikel 436 (7:436 BW)

Veel agentuurcontracten worden gesloten voor een afgebakende periode, bijvoorbeeld twee jaar. Loopt die periode af zonder dat iemand er iets van zegt en gaan beide partijen gewoon door, dan ontstaat geen rechteloze situatie en ook geen nieuw contract voor dezelfde termijn. Artikel 7:436 BW bepaalt dat de overeenkomst dan voor onbepaalde tijd doorloopt, op precies dezelfde voorwaarden als daarvoor.

Wat er precies gebeurt

Twee dingen veranderen niet en één ding verandert wel. De inhoud blijft gelijk: het gebied, de provisie, de producten en alle andere afspraken lopen ongewijzigd door. Ook de anciënniteit gaat niet verloren. Wat verandert is de duur: waar de overeenkomst eerst vanzelf zou eindigen, moet zij nu worden opgezegd om te eindigen, met de opzegtermijnen die de wet voor agentuur voor onbepaalde tijd stelt.

Voortzetting door beide partijen

Nodig is dat beide partijen de samenwerking voortzetten. Dat hoeft niet met zoveel woorden te worden afgesproken; feitelijk gedrag is genoeg. De agent blijft klanten bezoeken en orders doorgeven, de principaal blijft die orders aannemen en provisie afrekenen. Er is dus geen sprake van voortzetting wanneer de agent nog wat naloopt terwijl de principaal duidelijk heeft gemaakt dat het afgelopen is, of omgekeerd.

Waarom dit belangrijk is

Het gevolg raakt de kern van de rechtspositie van de agent. Aan een overeenkomst voor onbepaalde tijd hangt een opzegregeling, en bij het einde van de samenwerking kan aanspraak bestaan op een vergoeding voor de klantenkring die de agent heeft opgebouwd. Wie ervan uitgaat dat het contract met het verstrijken van de termijn stilletjes is geëindigd en de agent daarna nog maanden laat doorwerken, komt bedrogen uit.

Een voorbeeld. Een agentuur is aangegaan voor drie jaar. Na afloop stuurt de agent gewoon orders door en betaalt de principaal gewoon provisie; niemand zegt iets. Een half jaar later wil de principaal ermee stoppen en meldt hij dat het contract nu eenmaal was afgelopen. Dat gaat niet op: de overeenkomst is voor onbepaalde tijd doorgelopen en moet dus worden opgezegd met inachtneming van de geldende termijn.

In de praktijk

Voor de principaal betekent dit dat het einde van een looptijd een moment is om actief bij stil te staan. Wil hij niet verder, dan moet hij dat vóór of rond de einddatum duidelijk maken; wil hij wel verder maar op andere voorwaarden, dan moet hij daarover onderhandelen voordat de oude voorwaarden meeverhuizen naar een contract voor onbepaalde tijd. Het doorlopen voor onbepaalde tijd is wel de regel, maar geen dwingend recht: partijen kunnen in de agentuurovereenkomst zelf schriftelijk een andere verlengingsregeling opnemen, bijvoorbeeld voortzetting voor een nieuwe bepaalde termijn. Is zo'n afspraak niet gemaakt, dan geldt wat dit artikel bepaalt.

Voor de agent is het artikel juist een bescherming. Hij hoeft niet te vrezen dat hij zonder enige aanspraak doorwerkt in een periode waarin niets is geregeld, en hij kan zich er tegelijk op beroepen dat alle oude voorwaarden nog gelden, inclusief zijn gebied en zijn provisiepercentage. Bij twijfel loont het om zelf schriftelijk te bevestigen dat de samenwerking wordt voortgezet.