Boek 7 Artikel 45 (7:45 BW)

Bij een koop op proef mag de koper eerst uitproberen of de zaak hem bevalt. De wet gaat ervan uit dat zo'n afspraak een koop onder een opschortende voorwaarde is: de koop wordt pas definitief als de zaak de koper voldoet. Zegt hij binnen de tijd dat hij haar niet wil, dan treedt de voorwaarde niet in en komt de koop niet onvoorwaardelijk tot stand.

Wat een opschortende voorwaarde betekent

Een opschortende voorwaarde houdt in dat de werking van de verbintenis pas aanvangt met het plaatsvinden van de gebeurtenis (artikel 6:22 BW). Bij koop op proef is die gebeurtenis het oordeel van de koper over de zaak. Zolang dat oordeel er niet is, staat de koop in afwachting: de koper heeft de zaak al wel in huis, maar hoeft nog niet te betalen en de verkoper kan nog niet op betaling aandringen. Valt het oordeel positief uit, of verstrijkt de termijn zonder bericht, dan is de koop definitief.

De maatstaf

De wet formuleert de voorwaarde vanuit de koper: het gaat erom of de zaak hem voldoet. Hij hoeft geen gebrek aan te wijzen om de koop af te wijzen; dat de auto hem niet bevalt of dat het meubel niet in de kamer past, kan genoeg zijn. Daarin verschilt koop op proef van een klacht over non-conformiteit, waarbij het er juist om gaat of het geleverde is wat een koper mocht verwachten (artikel 7:17 BW).

Voor wie geldt dit

De regeling geldt bij elke koop waarbij partijen een proef zijn overeengekomen, tussen ondernemers en tussen particulieren. Het artikel veronderstelt dus een afspraak: dat het om een koop op proef gaat, moet blijken uit wat partijen zijn overeengekomen. Is dat zo, dan vult dit artikel die afspraak aan met de opschortende voorwaarde en de beslistermijn.

De termijn en het gevolg van stilzitten

De koper moet zijn beslissing binnen een termijn meedelen die voldoende is om de zaak te beoordelen. Hebben partijen een termijn afgesproken, dan geldt die. Zo niet, dan zegt de wet alleen dat de termijn 'voldoende om de zaak te beoordelen' moet zijn; hoe lang dat is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Laat de koper zo'n termijn ongebruikt voorbijgaan zonder de verkoper te informeren, dan kan hij de zaak niet meer weigeren en is de koop definitief.

Stilzwijgen heeft dus gevolgen. De wet knoopt daarbij aan bij het in kennis stellen van de verkoper van de beslissing, niet bij het teruggeven van de zaak.

Een voorbeeld

U neemt een tweedehands muziekinstrument een week mee naar huis op proef. Er is niets over een termijn afgesproken, maar een week is ruim genoeg om te beoordelen of het u bevalt. Zegt u binnen die week dat u het niet wilt, dan is er geen koop en gaat het instrument terug. Hoort de verkoper drie maanden niets van u, dan kunt u zich niet meer op de proef beroepen en moet u betalen.

In de praktijk

Bij koop op proef bepalen de afspraak over de proef en de mededeling van de beslissing samen de uitkomst.

• Een afgesproken proeftermijn op de bon of in de bevestiging maakt duidelijk welke termijn geldt.
• Een schriftelijke mededeling van de beslissing maakt het bewijs eenvoudiger, ook als het product persoonlijk wordt teruggebracht.
• De mededeling telt, niet het terugbrengen. Voor het tweede lid is beslissend of de verkoper binnen de termijn van de beslissing in kennis is gesteld.