Boek 7 Artikel 616b (7:616b BW)

Als de directe opdrachtgever niets oplevert, houdt het niet op. Dit artikel maakt in beginsel iedere opdrachtgever in de keten aansprakelijk voor het loon dat de werkgever aan de werknemer verschuldigd is. Om te voorkomen dat de hoogste partij meteen wordt aangesproken voor elk probleem onderin, schrijft de wet een volgorde voor: telkens één schakel hoger, en alleen als de lagere weg is doodgelopen.

Wie in de keten kunnen worden aangesproken

Bij opdracht en aanneming gaat het om iedere opdrachtgever in de reeks van overeenkomsten die tot het werk hebben geleid. Bij het wegvervoer wijst de wet een eigen kring aan: de afzender, de opdrachtgever van de expediteur, de expediteur, en en verder de vervoerder die zelf geen contract met de afzender heeft gesloten maar aan wie het rijden is uitbesteed. Die partijen gelden voor deze regeling als wederpartij.

De trapsgewijze volgorde

Een vordering tegen de naast hogere schakel kan alleen als de vordering tegen de werkgever of tegen de lagere schakel is stukgelopen om een van de redenen die de wet noemt: die partij heeft geen bekende woonplaats of verblijfplaats, staat niet ingeschreven in het handelsregister of een buitenlands ondernemingsregister, is failliet en het loon kan niet uit de boedel worden betaald, is onherroepelijk veroordeeld maar die uitspraak kan niet worden uitgevoerd, of is zelf niet aansprakelijk. Zo klimt de werknemer stap voor stap omhoog.

Ook hier een ontsnappingsmogelijkheid

Net als bij artikel 7:616a BW is de opdrachtgever of wederpartij niet aansprakelijk als hij in rechte aannemelijk maakt dat hem, gelet op de omstandigheden, niet valt te verwijten dat het loon onbetaald bleef. Hoe hoger in de keten, hoe verder de afstand tot de werkvloer — maar ook: hoe meer invloed op de voorwaarden waaronder de hele keten werkt. Die spanning is precies wat in zo'n procedure wordt beoordeeld.

Meteen naar de bovenste schakel

Er zijn twee situaties waarin de werknemer de trap mag overslaan en de partij bovenaan de keten — degene die niet zelf in opdracht van een ander handelt — direct kan aanspreken. De eerste vergt vier dingen: een vordering op grond van artikel 7:616a BW, die zich naast de werkgever ook tegen diens directe opdrachtgever richt, is gestrand op een van de genoemde omstandigheden; de werknemer heeft die bovenste partij schriftelijk of elektronisch laten weten dat hij zo'n vordering heeft ingesteld of niet heeft kunnen instellen; de vordering is telkens tegen de naast hogere schakel ingesteld; en er is een jaar verstreken sinds de dag na die mededeling zonder dat er is betaald.

De snellere route bij ernstige onderbetaling

De tweede situatie is bedoeld voor schrijnende gevallen. Gaat de vordering erover dat er drie maanden achtereen minder is uitbetaald dan de helft van wat verschuldigd was, of minder dan 70 procent van het toepasselijke minimumloon uit de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, dan hoeft de werknemer geen jaar te wachten maar kan hij zes maanden na de mededeling de bovenste partij aanspreken. Ook dit artikel geldt niet tegenover een natuurlijke persoon die niet in de uitoefening van een beroep of bedrijf handelt.

Een geval uit de praktijk. Een uitzendkracht wordt via een reeks van bedrijven op een project ingezet en krijgt maandenlang veel te weinig betaald. Zijn werkgever blijkt failliet. Hij spreekt de directe opdrachtgever aan; als die ontkomt aan aansprakelijkheid, gaat hij een schakel hoger. Ligt zijn betaling structureel onder de grens die de wet noemt, dan kan hij na een schriftelijke mededeling en het verstrijken van zes maanden rechtstreeks bij de partij bovenaan de keten aankloppen.