Boek 7 Artikel 730 (7:730 BW)

Een reis kan ook afketsen door een beslissing aan de kant van degene die het schip beheert: de bevrachting valt weg, het schip wordt verkocht of de vaart wordt om commerciële redenen gestaakt. Dit artikel bepaalt dat de zee-arbeidsovereenkomst dan eindigt, en dat de zeevarende recht heeft op schadevergoeding ter hoogte van het volledige voor de reis vastgestelde loon.

Het verschil met overmacht

Waar artikel 7:729 BW gaat over oorzaken die niemand kan worden toegerekend, gaat het hier om toedoen van de scheepsbeheerder. Dat verschil bepaalt de omvang van de vergoeding. Bij overmacht loopt de vergoeding tot thuiskomst of tot ander werk; hier krijgt de zeevarende het hele bedrag dat voor de reis was afgesproken, alsof die gewoon was gemaakt. Het risico van een zakelijke beslissing ligt dus bij degene die haar neemt.

Wanneer het artikel geldt

• Een contract bij de reis: de overeenkomst moet voor een bepaalde reis of reizen zijn aangegaan.
• De reis begint niet of wordt gestaakt: beide gevallen vallen eronder.
• Door toedoen van de scheepsbeheerder: de oorzaak ligt in de sfeer van degene die het schip beheert, zoals de Wet bemanning zeeschepen die aanwijst.

Een voorbeeld. Een zeevarende tekent voor een reis van tien weken tegen een vast bedrag. Kort voor vertrek besluit de beheerder het schip te verkopen en de reis niet te maken. De overeenkomst eindigt, en de zeevarende heeft aanspraak op het volledige loon dat voor die reis was vastgesteld, ook al heeft hij geen dag gevaren.

Waarom deze regel bestaat

Wie zich voor een reis verbindt, houdt die periode vrij en slaat ander werk af. Wordt de reis afgeblazen om redenen die bij de beheerder liggen, dan zou de zeevarende zonder deze bepaling met lege handen staan terwijl hij zijn kant van de afspraak was nagekomen. De wet legt het risico daarom bij de partij die de beslissing neemt en die het commerciële voordeel van die beslissing heeft.

Kan hiervan worden afgeweken

Een beding dat de zeevarende hier slechter af laat zijn, is op grond van artikel 7:696 BW niet geldig. Een clausule die bepaalt dat bij annulering van de reis niets of slechts een klein deel verschuldigd is, werkt dus niet. Ook hier geldt dat het recht op repatriëring van artikel 7:718 BW blijft bestaan als de zeevarende zich al elders bevindt op het moment dat de reis wordt afgebroken.

In de praktijk

Voor de zeevarende is het belangrijk vast te leggen wat er voor de reis was afgesproken en wat de reden van het afblazen was; die reden bepaalt of dit artikel geldt of dat het bij de overmachtsregeling blijft. Voor de scheepsbeheerder betekent het dat het annuleren van een reis niet kosteloos is: de bemanningskosten voor die reis blijven verschuldigd, ook als er niet is gevaren.