Artikel 765 Rechtsvordering (765 Rv)

Een schuldeiser die zaken doet met iemand die niet in Nederland woont of gevestigd is, staat voor een vervelend vooruitzicht: het geld of het goed waarop hij zich wil verhalen kan zo de grens over zijn. Dit artikel maakt het daarom mogelijk om hier beslag te leggen zodra vaststaat dat de schuldenaar geen bekende woonplaats in Nederland heeft, en het neemt daarbij één drempel weg die bij gewoon conservatoir beslag vaak wel geldt: de beslaglegger hoeft niet aan te tonen dat er vrees voor verduistering is.

De voorwaarde: geen bekende woonplaats hier

Het draait om de vraag of de schuldenaar een bekende woonplaats in Nederland heeft. Niet of hij Nederlander is, niet of hij hier ooit heeft gewoond, en ook niet of hij hier vermogen heeft. Woont of zetelt hij aantoonbaar in het buitenland, of is zijn woonplaats simpelweg niet bekend, dan valt hij onder deze afdeling. Heeft hij hier wél een bekend adres, dan gelden de gewone regels en moet de beslaglegger zijn verzoek dus op de normale manier onderbouwen.

Wat de vrijstelling wel en niet inhoudt

De vrijstelling gaat over wat u moet stellen, niet over de vraag of u langs de rechter moet. Ook dit beslag vraagt vooraf verlof van de voorzieningenrechter, langs de weg van artikel 700 Rv. En de vordering zelf moet nog steeds summierlijk deugdelijk zijn: wie geen begin van onderbouwing van zijn vordering geeft, krijgt geen verlof, ook al zit de wederpartij in het buitenland.

• Geen bewijs van verduisteringsgevaar nodig in het beslagrekest.
• Wel verlof van de voorzieningenrechter, met een onderbouwde vordering.

- Wel de gewone eisen van de afdelingen die eraan voorafgaan, want daarnaar verwijst dit artikel.

Welke beslagvorm u gebruikt

Het artikel schrijft geen eigen beslagvorm voor. Het verwijst naar de voorgaande afdelingen van deze titel, en dus kan langs deze weg beslag worden gelegd op wat er maar te vinden is: een banksaldo of een vordering onder een derde, roerende zaken, een onroerende zaak, aandelen. De regels van de gekozen beslagvorm blijven daarbij gewoon gelden, inclusief de vervolgstappen die daarbij horen.

Een voorbeeld

Een Nederlandse toeleverancier heeft een grote order geleverd aan een afnemer die in het buitenland is gevestigd en niet betaalt. Die afnemer heeft nog een openstaande vordering op een Nederlandse klant. De toeleverancier vraagt verlof en legt beslag onder die klant. Hij hoeft niet uit te leggen waarom hij vreest dat het geld wordt weggesluisd; het is voldoende dat zijn wederpartij hier geen bekende woonplaats heeft.

In de praktijk

Voor de beslaglegger is dit een krachtig middel, maar geen vrijbrief. Blijkt achteraf dat de vordering niet deugde, dan kan hij aansprakelijk zijn voor de schade die het beslag heeft veroorzaakt — zeker bij een bedrijf dat door een bevroren rekening in de problemen komt. Voor de schuldenaar in het buitenland is de belangrijkste boodschap dat hij niet hoeft af te wachten: hij kan bij de voorzieningenrechter opheffing van het beslag vragen, bijvoorbeeld omdat de vordering ondeugdelijk is, omdat hij wel degelijk een bekende woonplaats hier heeft, of door zekerheid aan te bieden waarmee het beslag zijn functie verliest.