Boek 1 Artikel 243 (1:243 BW)

Dit artikel zorgt ervoor dat geld en formaliteiten het werk van de raad voor de kinderbescherming niet ophouden. Gemeenten en ambtenaren van de burgerlijke stand moeten de raad gratis informatie en afschriften uit hun registers geven, en de verzoeken die de raad bij de rechter indient worden zonder kosten behandeld. Het artikel zegt dus niets over wat de raad onderzoekt, maar alles over de middelen waarmee hij dat kan doen.

Welke gegevens de raad kosteloos krijgt

Colleges van burgemeester en wethouders en ambtenaren van de burgerlijke stand leveren de raad alle informatie die hij voor zijn taak nodig heeft, plus afschriften en uittreksels uit hun registers. Daar mag niets voor in rekening worden gebracht. Het gaat om gegevens die een onderzoek naar de situatie van een kind mogelijk maken: waar het kind staat ingeschreven, wie de ouders zijn, wat er in de akten van de burgerlijke stand is vastgelegd.

Daarnaast wijst een algemene maatregel van bestuur instanties en personen aan die de raad eveneens kosteloos moeten informeren. Die verplichting geldt wanneer de raad bezig is met een taak of bevoegdheid uit deze titel of uit een aantal andere titels van dit boek, en met de bijbehorende bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De informatie moet dan wel nodig zijn voor een goede uitoefening van de taak; het is geen algemeen recht op inzage in alles.

Kosteloos naar de rechter

Alle verzoeken die de raad in het kader van zijn taak bij de rechter indient, worden zonder kosten behandeld. Ook de stukken die hij daarvoor bij de griffie opvraagt, zoals afschriften en uittreksels van beslissingen, krijgt hij vrij van kosten. Een kinderbeschermingsmaatregel kan daardoor nooit stranden op de vraag wie de rekening betaalt.

Die kosteloosheid werkt niet door naar iedereen. Deurwaarders die in opdracht van de raad een exploot uitbrengen, worden volgens het gewone tarief betaald, en advocaten mogen voor hun diensten aan de raad gewoon salaris in rekening brengen. De wet regelt hier alleen dat de overheid en de rechterlijke organisatie de raad niet laten betalen.

Met of zonder advocaat

Treedt de raad in rechte op bij een taak uit deze titel of uit de andere in het artikel genoemde titels, dan mag dat zonder advocaat. Dat past bij de praktijk: de meeste kinderbeschermingszaken lopen via een verzoekschrift bij de rechtbank, waarbij de raad zelf de stukken indient en op zitting toelicht. De uitzondering geldt voor zaken waarin een vordering wordt ingesteld; daar is de raad wel aan bijstand van een advocaat gebonden.

Een voorbeeld

Na een melding onderzoekt de raad de situatie van twee kinderen. De gemeente levert kosteloos de inschrijvingsgegevens, de ambtenaar van de burgerlijke stand een afschrift van de geboorteakten. De raad besluit de rechtbank te vragen de kinderen onder toezicht te stellen, dient dat verzoek zonder advocaat en zonder griffierecht in en krijgt later kosteloos een afschrift van de beschikking.

In de praktijk

Voor ouders betekent dit dat de raad gegevens over hun gezin kan opvragen zonder dat zij daar zelf toestemming voor geven. Wie het niet eens is met wat de raad concludeert, voert dat verweer bij de rechter die over het verzoek beslist, niet bij de raad zelf. De kosten van uw eigen advocaat vallen buiten dit artikel; over gesubsidieerde rechtsbijstand kunt u informatie krijgen bij het Juridisch Loket of bij een advocaat zelf.