Artikel 1:242a BW: Onderzoek naar contact na het doden van de andere ouder

Als de ene ouder wordt verdacht van of is veroordeeld voor het doden van de andere ouder, verliest een kind in één klap beide ouders zoals het die kende. Dit artikel zorgt ervoor dat er dan niet wordt afgewacht wie een procedure begint. De raad voor de kinderbescherming moet uit zichzelf onderzoeken of contact of omgang met die ouder nog wenselijk is, en moet de uitkomst aan de kinderrechter voorleggen.

Wanneer de plicht ontstaat

Het onderzoek begint zodra de raad in kennis is gesteld van de verdenking of van de veroordeling. Een verdenking is dus al genoeg; er hoeft niet te worden gewacht op een onherroepelijk vonnis. Dat is een bewuste keuze: het kind moet niet jarenlang in onduidelijkheid over contact blijven terwijl een strafzaak loopt.

Wat de raad onderzoekt

De vraag is niet of de ouder straf verdient, maar wat contact met deze ouder voor dit kind betekent. De raad kijkt naar de leeftijd en de draagkracht van het kind, naar wat het kind zelf wil, naar de opvang waarin het terecht is gekomen en naar wat contact zou doen met zijn verwerking en zijn gevoel van veiligheid.

• Wel of geen contact is niet de enige uitkomst; ook de vorm telt, bijvoorbeeld begeleide omgang of contact via brieven.

- Het kind wordt gehoord voor zover zijn leeftijd en ontwikkeling dat toelaten.

Wat de raad daarna vraagt

Op basis van het onderzoek verzoekt de raad de kinderrechter een contact- of omgangsregeling vast te stellen, of juist het contact of de omgang te ontzeggen. Kiest hij voor dat laatste, dan moet het verzoek ook vermelden voor hoe lang de ontzegging zou moeten gelden. Die eis stelt de wet aan het verzoek van de raad; wat de kinderrechter daarna beslist, bepaalt hij zelf. Het kind staat in die procedure niet zonder eigen stem: doet de raad een verzoek op grond van dit artikel, dan wijst de kinderrechter meteen bij de start van het geding een bijzondere curator aan, die het kind bij de rechter en daarbuiten vertegenwoordigt (artikel 1:250 BW).

Een voorbeeld

Een vader wordt verdacht van het doden van de moeder; de twee kinderen wonen sindsdien bij hun grootouders. De raad onderzoekt wat contact met hun vader op dit moment met hen doet en verzoekt de kinderrechter de omgang voor een bepaalde periode te ontzeggen, met de bedoeling later opnieuw te bekijken of daar iets in verandert.

In de praktijk

Voor de familie die de zorg opvangt is het belangrijk te weten dat zij niet zelf een procedure hoeft te starten: de raad is verplicht in beweging te komen. U kunt wel uw eigen waarnemingen inbrengen, en u kunt zich in de procedure bij de kinderrechter laten bijstaan door een advocaat. Voor het kind zelf is professionele begeleiding bij rouw en verlies meestal minstens zo belangrijk als de regeling die de rechter vaststelt; de gemeente kan daarin wegwijs maken.