Boek 1 Artikel 401 (1:401 BW)

Een alimentatiebeslissing is een momentopname. Inkomens veranderen, gezinnen veranderen en soms blijkt achteraf dat er met verkeerde cijfers is gerekend. Dit artikel bepaalt in welke gevallen een rechterlijke uitspraak of een overeenkomst over levensonderhoud door de rechter kan worden gewijzigd of ingetrokken.

Gewijzigde omstandigheden

De belangrijkste grond is dat de regeling door een wijziging van omstandigheden niet meer voldoet aan de wettelijke maatstaven, dus niet meer past bij de behoefte en de draagkracht. Denk aan verlies van werk, een forse inkomensstijging, de komst van een nieuw kind, samenwonen of het wegvallen van een woonlast. De verandering moet wel van betekenis zijn; kleine schommelingen leiden niet tot aanpassing.

Onjuiste of onvolledige gegevens

Een rechterlijke uitspraak kan ook worden gewijzigd of ingetrokken als zij van meet af aan niet aan de wettelijke maatstaven voldeed doordat van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Daarvoor is dus geen verandering nodig; het gaat om een fout in de basis, bijvoorbeeld omdat inkomsten niet zijn gemeld.

Afspraken tussen partijen

Voor een overeenkomst geldt een eigen extra grond: zij kan worden gewijzigd of ingetrokken als zij is aangegaan met grove miskenning van de wettelijke maatstaven. Dat is meer dan een ongelukkige afspraak; het gaat om een regeling die zo ver afligt van wat behoefte en draagkracht meebrengen dat zij niet in stand kan blijven.

De termijn van partneralimentatie

Voor de termijn die de rechter bij de alimentatiebeslissing heeft vastgesteld of die in een overeenkomst tussen de gewezen echtgenoten of partners is opgenomen, geldt een strenger regime. Die termijn kan alleen worden gewijzigd bij een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden dat ongewijzigde handhaving naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet van de verzoeker kan worden gevergd. Heeft de rechter bepaald dat verlenging niet mogelijk is, dan ligt dat vast. Partijen kunnen wel schriftelijk afspreken dat voor een in hun overeenkomst opgenomen termijn de gewone wijzigingsregel geldt.

Een voorbeeld

Een vader betaalt voor zijn dochter een maandelijkse bijdrage. Twee jaar later wordt hij arbeidsongeschikt en daalt zijn inkomen sterk. Hij kan de rechtbank vragen de bijdrage te verlagen wegens gewijzigde omstandigheden. Zou later blijken dat hij bij de eerdere beslissing een deel van zijn inkomen niet had opgegeven, dan kan de moeder juist om verhoging vragen, omdat toen van onjuiste gegevens is uitgegaan.

In de praktijk

Blijf betalen zolang er niets is gewijzigd; eenzijdig minderen levert een achterstand op die gewoon kan worden geïncasseerd. Dien een verzoek in zodra uw situatie verandert, want de rechter bepaalt zelf vanaf welke dag een gewijzigd bedrag geldt (artikel 1:402 BW). Probeer het eerst samen, eventueel met een mediator, en leg een nieuwe afspraak schriftelijk vast. Voor de procedure bij de rechtbank hebt u een advocaat nodig.