Boek 1 Artikel 400 (1:400 BW)

Wie tegenover meerdere personen onderhoudsplichtig is en niet genoeg draagkracht heeft om iedereen volledig te voorzien, moet kiezen. Dit artikel maakt die keuze niet vrij: de wet bepaalt zelf de volgorde. Het tweede lid bevat daarnaast een regel over afspraken waarbij van onderhoud wordt afgezien.

De volgorde

Bovenaan staan de kinderen en stiefkinderen die nog geen eenentwintig jaar zijn; zij hebben voorrang boven alle andere onderhoudsgerechtigden. Daarna komt een groep die voorrang heeft boven behuwdkinderen en schoonouders: de echtgenoot en de vroegere echtgenoot, de geregistreerde partner en de vroegere geregistreerde partner, de ouders, en de kinderen en stiefkinderen van eenentwintig jaar en ouder. Onderaan staan dus de aanverwanten uit de schoonfamilie: behuwdkinderen en schoonouders.

Wat de voorrang betekent

De voorrang komt alleen aan de orde als de draagkracht van de onderhoudsplichtige niet volstaat om iedereen volledig te voorzien; zolang dat wel kan, speelt de volgorde geen rol. Schiet de draagkracht tekort, dan bepaalt de rangorde wie het eerst wordt voorzien. Leeftijd is daarbij een scheidslijn: voor een kind of stiefkind maakt het verschil of het jonger of ouder is dan eenentwintig jaar.

Afzien van onderhoud kan niet

Het tweede lid bepaalt dat overeenkomsten waarbij van het wettelijk verschuldigde levensonderhoud wordt afgezien nietig zijn. Nietig betekent dat zo'n afspraak van het begin af aan geen rechtsgevolg heeft; niemand hoeft haar eerst te laten vernietigen, en het maakt niet uit dat beide partijen haar hebben ondertekend. Ook ouders onderling kunnen dus niet overeenkomen dat er voor hun kind geen bijdrage hoeft te worden betaald. De nietigheid treft het afzien zelf; het tweede lid noemt geen andere afspraken over onderhoud.

Een voorbeeld

Een vrouw betaalt een bijdrage voor haar zoon van negentien die studeert. Daarnaast wordt zij aangesproken door haar behoeftige moeder en door haar behoeftige schoonvader. Reikt haar draagkracht niet voor alle drie, dan wordt eerst de zoon voorzien, daarna haar moeder, en pas daarna haar schoonvader. Had zij met haar moeder schriftelijk afgesproken dat die nooit een bijdrage zou vragen, dan was die afspraak nietig geweest.

In de praktijk

De rangorde werkt niet automatisch door in wat u moet betalen: een vastgesteld bedrag blijft gelden totdat het is gewijzigd. Daalt de draagkracht, dan kan wijziging van de vastgestelde bedragen worden gevraagd (artikel 1:401 BW). Een afspraak in een echtscheidingsconvenant waarin voor een kind van alimentatie wordt afgezien, houdt geen stand. Voor hulp bij het rondkomen met een laag inkomen kunt u bij de gemeente terecht.