Boek 10 Artikel 42 (10:42 BW)

De vraag welk recht het vermogen van echtgenoten beheerst, wordt in belangrijke mate op Europees niveau beantwoord. Artikel 10:42 BW legt daarom eerst vast welke verordening in deze afdeling wordt bedoeld: de verordening van de Raad die in het kader van nauwere samenwerking tot stand kwam over huwelijksvermogensstelsels. Vervolgens zegt het tweede lid dat de bepalingen van deze afdeling in aanvulling daarop van toepassing zijn. De nationale regels staan dus naast het Europese instrument en niet ertegenover. Welk instrument het toepasselijke recht aanwijst, hangt af van twee momenten: het deel van de verordening over het toepasselijke recht geldt voor echtgenoten die na 29 januari 2019 zijn getrouwd en ook voor echtgenoten die na die datum hebben aangewezen welk recht hun vermogen beheerst. Is geen van beide het geval, dan wijst het Haagse huwelijksvermogensverdrag uit 1978 het toepasselijke recht aan, en voor huwelijken van vóór 1 september 1992 geldt weer een ouder kader.

Aanvullend, niet vervangend

Dit is de algemene gedachte van artikel 10:1 BW toegepast op het huwelijksvermogen. De verordening geeft de hoofdlijn; de Nederlandse bepalingen vullen aan waar dat nodig is voor de praktijk hier, bijvoorbeeld met regels over registratie en over de verhouding tot derden. U leest de nationale bepalingen dus altijd naast het Europese instrument en nooit in plaats daarvan.

Drie vragen die u uit elkaar moet houden

• Welk recht beheerst het huwelijksvermogensregime? Dat is de vraag waarvoor de verordening en deze afdeling zijn geschreven.
• Welke rechter is bevoegd? Ook daarover gaat de verordening, maar dat is een andere vraag dan die naar het toepasselijke recht.

- Wat geldt voor de persoonlijke betrekkingen tussen echtgenoten? Daarvoor bestaat een eigen afdeling in dit boek.

Een voorbeeld met twee landen

Een stel trouwt in 2021 en woont in België, en koopt later een woning in Nederland. Voor de vraag of die woning in een gemeenschap valt en hoe hun vermogen bij een scheiding wordt verdeeld, begint u bij het Europese instrument. Waren zij vóór 29 januari 2019 getrouwd, dan is niet de verordening maar het Haagse huwelijksvermogensverdrag uit 1978 het startpunt. Wil een van hen hier tegenover derden duidelijk maken dat op hun vermogen buitenlands recht van toepassing is, dan biedt de Nederlandse aanvulling daarvoor het middel.

In de praktijk

Ga bij een internationaal huwelijk vroeg naar een notaris en laat vastleggen welk recht op uw vermogen van toepassing is. Dat voorkomt dat u er pas bij een scheiding, een overlijden of een financiering achter komt. Neem daarbij mee wanneer u bent getrouwd en waar u sindsdien hebt gewoond; die gegevens bepalen welk instrument van toepassing is en welke keuzemogelijkheden u nog hebt. Bedenk ten slotte dat afspraken over uw vermogen ook gevolgen hebben voor uw schuldeisers en voor uw erfgenamen, zodat het loont ze in samenhang te bekijken.