Boek 2 Artikel 23c (2:23c BW)

Soms komt er iets boven water nadat een rechtspersoon al is opgehouden te bestaan: een schuldeiser die zich pas nu meldt, iemand die recht blijkt te hebben op het saldo, of een bate waar niemand aan had gedacht. Dit artikel biedt daarvoor de oplossing. De rechtbank kan op verzoek van een belanghebbende de vereffening heropenen en zo nodig een vereffenaar benoemen. De rechtspersoon herleeft dan, maar uitsluitend om de heropende vereffening af te wikkelen.

Wanneer heropening mogelijk is

Er zijn drie aanleidingen: er komt alsnog een schuldeiser opdagen, er meldt zich alsnog iemand die recht heeft op het overschot, of er blijkt nog een bate te bestaan. Denk aan een vergeten bankrekening, een teruggave die pas later wordt vastgesteld, of een rekening die nooit is verwerkt. Wie belanghebbende is, hangt van de situatie af: de schuldeiser zelf, een voormalig aandeelhouder of lid, of iemand die met de rechtspersoon nog iets moet afwikkelen.

Wat herleven betekent

De rechtspersoon komt terug, maar niet als volwaardige organisatie. Hij bestaat alleen voor zover dat nodig is om de heropende vereffening af te ronden. Er wordt dus niet opnieuw ondernomen, geen nieuwe activiteiten opgestart en geen nieuw bestuur benoemd; er is een vereffenaar die de nagekomen post afhandelt en daarna weer afsluit. Zodra dat klaar is, houdt de rechtspersoon opnieuw op te bestaan.

Terugvorderen van te veel ontvangen bedragen

Is het overschot al verdeeld en blijkt er nu toch een schuldeiser te zijn, dan zou er niets te halen zijn als het daarbij bleef. Daarom is de vereffenaar bevoegd van elke gerechtigde terug te vorderen wat die te veel uit het overschot heeft ontvangen. Wie na een liquidatie een uitkering kreeg, kan dus jaren later nog worden aangesproken tot het bedrag dat achteraf te veel blijkt te zijn geweest.

De verjaring loopt niet gewoon door

Zonder aanvullende regel zou een schuldeiser klem kunnen komen: hij kon niemand aanspreken zolang de rechtspersoon niet bestond, terwijl de verjaring wel doorliep. Daarom geldt voor de periode waarin de rechtspersoon had opgehouden te bestaan een verlengingsgrond voor de verjaring van vorderingen van en tegen hem, zoals artikel 3:320 BW die kent. De termijn wordt daarmee niet stilgezet, maar hij kan niet aflopen zolang de rechtspersoon er niet is: pas kort na de herleving kan de verjaring alsnog intreden.

Een aannemer ontdekt twee jaar na de opheffing van een bv dat hij een aanzienlijke factuur nooit betaald heeft gekregen; de aandeelhouder had het restant destijds netjes aan zichzelf uitgekeerd. De aannemer kan de rechtbank vragen de vereffening te heropenen. De benoemde vereffenaar kan het te veel uitgekeerde bedrag terugvorderen en daaruit de factuur voldoen.

In de praktijk

Voor wie een rechtspersoon afwikkelt, is dit een reden om grondig te zijn: een vergeten schuldeiser komt later terug, en de uitkering die u zichzelf deed is dan niet zeker. Voor schuldeisers die met een verdwenen wederpartij worden geconfronteerd, is heropening vaak de enige begaanbare weg. Verzamel eerst bewijs van de vordering of van de bate; de rechtbank heeft iets concreets nodig om de vereffening te heropenen.