Boek 2 Artikel 99 (2:99 BW)

Een naamloze vennootschap kan haar geplaatste kapitaal — het deel van het kapitaal dat werkelijk aan aandeelhouders is uitgegeven — verlagen. Dit artikel wijst aan wie daarover gaat en langs welke twee wegen dat kan: door aandelen in te trekken, of door bij statutenwijziging het bedrag van de aandelen te verminderen. Het besluit moet aanwijzen om welke aandelen het gaat en hoe het wordt uitgevoerd.

Intrekking: welke aandelen mogen weg

Intrekken kan niet zomaar bij iedereen. Een besluit tot intrekking kan alleen gaan over aandelen die de vennootschap zelf houdt of waarvan zij de certificaten houdt. Daarnaast kan het gaan over alle aandelen van een soort waarvan vóór de uitgifte in de statuten is bepaald dat zij met terugbetaling kunnen worden ingetrokken, of over de uitgelote aandelen van een soort waarvoor de statuten die uitloting met terugbetaling vooraf hebben geregeld. Wie aandelen koopt, kan dus in de statuten nalezen of hij het risico loopt te worden uitgeloot.

Vermindering van het bedrag van de aandelen

De tweede weg verlaagt het bedrag van de aandelen zelf, via statutenwijziging. Gebeurt dat zonder terugbetaling en zonder dat aandeelhouders van hun stortingsplicht worden ontheven, dan moet dat naar evenredigheid gebeuren op alle aandelen van dezelfde soort. Alleen met instemming van alle betrokken aandeelhouders mag van die evenredigheid worden afgeweken.

Gaat de vermindering wél gepaard met gedeeltelijke terugbetaling of met ontheffing van de stortingsplicht, dan kan dat uitsluitend ter uitvoering van een besluit tot vermindering van het bedrag van de aandelen. Ook dan geldt de eis van evenredigheid over alle aandelen, tenzij de statuten vóór de uitgifte van een bepaalde soort hebben bepaald dat terugbetaling of ontheffing alleen op die soort plaatsvindt; binnen die soort geldt de evenredigheid dan weer wel. Ook hier kan met instemming van alle betrokken aandeelhouders worden afgeweken.

Wie beslist en met welke meerderheid

Het besluit is aan de algemene vergadering. Zijn er verschillende soorten aandelen en wordt aan de rechten van een soort afbreuk gedaan, dan is een voorafgaand of gelijktijdig goedkeurend besluit van die groep houders nodig. Is minder dan de helft van het geplaatste kapitaal ter vergadering vertegenwoordigd, dan is voor het besluit tot kapitaalvermindering een meerderheid van ten minste twee derden van de uitgebrachte stemmen vereist; datzelfde geldt voor het goedkeurende besluit van de betrokken soort.

• Oproeping: die vermeldt het doel van de kapitaalvermindering en de wijze van uitvoering.
• Voorstel ter inzage: wie een van de in dit artikel genoemde besluiten op de agenda zet, zorgt dat het voorstel in afschrift bij de vennootschap zelf ter inzage ligt totdat de vergadering is afgelopen; aandeelhouders krijgen daarvan desgevraagd gratis een kopie, en certificaathouders ook als de vennootschap aan de uitgifte van hun certificaten heeft meegewerkt. Dat geldt bij beide wegen, dus ook bij een enkele intrekking.
• Bescherming van schuldeisers: kapitaalvermindering raakt het vermogen waarop schuldeisers zich kunnen verhalen; de verzetsregeling daarvoor staat in artikel 2:100 BW.

Een voorbeeld. Een nv heeft jarenlang eigen aandelen ingekocht en wil die nu definitief van de balans halen. De algemene vergadering besluit tot intrekking van precies die aandelen en regelt in het besluit hoe dat wordt uitgevoerd. Omdat het gaat om aandelen die de vennootschap zelf houdt, komt er geen geld bij aandeelhouders vandaan of naartoe; alleen het geplaatste kapitaal daalt.

In de praktijk

Voor een aandeelhouder is de oproeping het moment om te kijken of zijn soort aandelen wordt geraakt en of hij daarmee moet instemmen. Voor het bestuur is dit een traject met een notaris, een goedkeuringsronde per soort en een openbaarmakingsplicht; de uitvoering kan pas volgen wanneer de weg van artikel 2:100 BW is doorlopen.