Boek 3 Artikel 122 (3:122 BW)

Uit de twee voorgaande artikelen kan volgen dat de rechthebbende zijn goed alleen terugkrijgt tegen betaling van een forse vergoeding voor kosten en schade. Soms is die rekening hoger dan het goed hem waard is. Dit artikel geeft hem dan een uitweg: hij mag het goed op zijn kosten overdragen aan de bezitter, en daarmee is hij van de vergoedingen af. De bezitter moet aan die overdracht meewerken.

Waarom deze uitweg bestaat

De afrekening bij bezit kan scheef uitpakken. Wie een oude schuur terugvordert waaraan de bezitter jarenlang heeft onderhouden en verbouwd, kan te horen krijgen dat hij eerst tienduizenden euro's moet betalen voor een gebouw dat hij misschien wilde slopen. De wet dwingt hem niet in die positie. Hij mag ervoor kiezen het goed te laten waar het is, mits hij het netjes overdraagt.

De keuze ligt bij de rechthebbende. Hij is degene die de vergoedingen verschuldigd is, en hij bepaalt dus of hij betaalt of overdraagt. De bezitter kan die overdracht niet afdwingen; hij kan alleen zijn vergoeding vorderen en, als hij te goeder trouw is, de afgifte opschorten totdat hij is betaald.

Wat de wet als voorwaarden noemt

De tekst van het artikel noemt drie elementen. Het gaat om vergoedingen die de rechthebbende verschuldigd is 'ingevolge de beide vorige artikelen', dus op grond van de artikelen 3:120 en 3:121 BW. De overdracht dient 'ter bevrijding' van die vergoedingen: na de overdracht is de rechthebbende er niet langer aan gehouden. En de overdracht gebeurt op zijn kosten.

Op kosten van de rechthebbende

De wet zegt uitdrukkelijk dat de overdracht op kosten van de rechthebbende gebeurt. Bij een registergoed is een notariële akte en inschrijving nodig, en die kosten lopen op. Wie voor deze uitweg kiest, kan die rekening niet doorschuiven naar de bezitter.

De bezitter is verplicht mee te werken.

Wat de bezitter erbij krijgt

Na de overdracht is de bezitter rechthebbende geworden. Hij houdt het goed, met alles wat hij eraan heeft gedaan, en de vordering tot vergoeding vervalt: in plaats van geld krijgt hij het goed zelf.

Een voorbeeld. Iemand bezit te goeder trouw een oude woonboot, laat de romp voor een aanzienlijk bedrag herstellen en wordt daarna aangesproken door de eigenaar. Die eigenaar rekent uit dat het herstel meer kost dan de boot waard is. Hij laat de boot dan over aan de bezitter en betaalt de kosten van de overdracht. Beide partijen zijn daarmee klaar met elkaar.

In de praktijk

Voor de rechthebbende is dit artikel een rekensom: wat is het goed mij waard tegenover wat de afrekening kost. Voor de bezitter betekent het dat zijn vordering op de rechthebbende geen zekerheid van geld is, maar ook in het goed zelf kan worden voldaan. Wie op die vergoeding rekent, moet met beide uitkomsten rekening houden.