Boek 3 Artikel 230 (3:230 BW)

Een zekerheidsrecht valt niet in stukjes uiteen. Het rust in zijn geheel op het verbonden goed en blijft dat doen zolang er nog iets van de vordering openstaat. Dat blijft ook zo als de schuld wordt gesplitst, bijvoorbeeld doordat er meer schuldeisers of meer schuldenaars komen en de verbintenis onder hen wordt verdeeld. Wie de helft heeft afgelost, heeft daarmee dus niet de helft van zijn huis vrij.

Wat ondeelbaar betekent

Ondeelbaarheid gaat over de omvang van het recht, niet over de omvang van de schuld. Het pand- of hypotheekrecht blijft op het hele goed rusten en dekt wat er nog van de vordering over is. Er ontstaat geen situatie waarin een deel van het perceel of een deel van de machine ineens onbelast is doordat een deel van de schuld is betaald. Afbetaling verkleint wel het bedrag waarvoor de schuldeiser zich op het goed kan verhalen, maar niet het goed waarop hij dat kan doen.

Ook bij verdeling van de vordering

De wet noemt uitdrukkelijk het geval waarin er aan de kant van de schuldeiser of van de schuldenaar meer dan een persoon staat en de verplichting onder hen wordt opgesplitst. Aan de kant van de schuldeiser gebeurt dat bijvoorbeeld bij vererving: sterft de schuldeiser, dan kan zijn vordering over meer erfgenamen komen te liggen. Ieder van hen heeft dan een deel van de vordering, maar geen van hen heeft een deel van de zekerheid: het recht blijft ondeelbaar op het goed rusten en dekt de vordering als geheel.

Aan de kant van de schuldenaar werkt het op dezelfde manier. Komt de schuld over meer schuldenaars te liggen en voldoet een van hen zijn deel, dan blijft het goed toch in zijn geheel verbonden voor wat de anderen nog verschuldigd zijn. De betaling van één schuldenaar maakt dus geen deel van het goed vrij.

Een voorbeeld. Twee broers hebben samen een lening verstrekt en hebben daarvoor hypotheek op de woning van de schuldenaar. De ene broer wordt volledig terugbetaald, de andere niet. De hypotheek blijft in zijn geheel op de woning rusten voor wat er nog openstaat; er komt geen halve woning vrij.

Doorhaling en teruggave

• Doorhaling van een hypotheek in de openbare registers gebeurt niet automatisch bij de laatste betaling; daarvoor is in de regel medewerking van de schuldeiser en een notariële akte nodig.

- Teruggave van een verpande zaak die de schuldeiser onder zich houdt, kan pas worden gevraagd als de hele vordering is voldaan.

In de praktijk

Voor wie afbetaalt, betekent dit artikel dat het goed niet stukje bij beetje vrijkomt naarmate de schuld daalt. Tot de vordering is voldaan, kan de schuldeiser zich op het hele goed verhalen.