Boek 3 Artikel 231 (3:231 BW)

Zekerheid hoeft niet te wachten tot er een schuld is. Een pandrecht of hypotheekrecht kan ook worden gevestigd voor een vordering die pas later ontstaat, zoals de bedragen die iemand in de toekomst van zijn bank zal opnemen. De vordering hoeft ook niet op de gever van de zekerheid zelf te bestaan: iemand kan zijn eigen goed verbinden voor de schuld van een ander. Eén eis stelt de wet wel: duidelijk moet zijn waarvoor de zekerheid staat.

Bestaand of toekomstig

Een lening wordt vaak in delen opgenomen, een rekening-courant beweegt op en neer en een leverancierskrediet wisselt per week. Als zekerheid alleen kon worden gegeven voor wat er op dat moment al openstond, zou er telkens opnieuw naar de notaris moeten worden gelopen. Daarom kan de zekerheid vooruit worden gevestigd voor vorderingen die er nog niet zijn. Zolang er niets openstaat, ligt het recht stil; ontstaat de vordering, dan dekt de zekerheid haar.

Voor de schuld van een ander

Wie zekerheid geeft, hoeft niet de schuldenaar te zijn. Een ouder kan zijn woning verbinden voor het krediet van de onderneming van zijn kind, en een moedermaatschappij kan haar goederen verbinden voor de lening van een dochter. Deze derde-gever is geen schuldenaar: hij hoeft niets te betalen. Wat hij riskeert, is het goed zelf. Gaat het mis, dan kan de schuldeiser zich daarop verhalen, en pas dan raakt de derde iets kwijt. Zijn positie wordt verder beschermd door de artikelen 3:233 en 3:234 BW.

Welke soorten vorderingen

De aard van de vordering doet er niet toe. Zij kan op naam luiden, aan order of aan toonder. Ook dat is praktisch: financiering loopt lang niet altijd via een gewone lening op naam, maar ook via papier dat verhandelbaar is. Voor de zekerheid maakt het geen verschil welke vorm de gedekte vordering heeft.

De vordering moet bepaalbaar zijn

Tegenover die ruimte staat één rem. Er moet achteraf vast te stellen zijn welke vordering onder de zekerheid valt. Dat is minder streng dan het lijkt: de vordering hoeft niet met naam en bedrag te zijn benoemd. Genoeg is dat de akte zoveel houvast geeft dat later objectief kan worden bepaald wat eronder valt, bijvoorbeeld door te verwijzen naar alles wat de bank uit hoofde van een bepaalde kredietrelatie te vorderen heeft. Ontbreekt dat houvast, dan is er geen geldige zekerheid.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een kredietfaciliteit en geeft de bank hypotheek op zijn bedrijfspand voor alles wat de bank nu of later uit die relatie van hem te vorderen krijgt. Hij heeft op dat moment nog niets opgenomen. Neemt hij een jaar later een bedrag op en betaalt hij niet terug, dan dekt de hypotheek die schuld gewoon: de omschrijving van de gedekte vordering is bepaalbaar genoeg, ook al werd daarbij geen bedrag genoemd. De hypotheekakte zelf moet wél een bedrag vermelden waarvoor het recht wordt gevestigd, en staat dat nog niet vast, dan het maximumbedrag.

In de praktijk

• Voor wie tekent: lees de omschrijving van de gedekte vordering. Een ruime formulering betekent dat uw goed ook voor toekomstige en voor andere schulden verbonden raakt.
• Voor de derde-gever: u zet uw huis of uw machine in voor iemand anders. Bedenk dat u geen invloed hebt op hoe die ander zich gedraagt.
• Voor de schuldeiser: een te vage omschrijving kost u de zekerheid; te ruim omschrijven kan de rechtsverhouding onder druk zetten als er meer dan één financier is.