- Voor overdracht van een goed wordt vereist een levering krachtens geldige titel, verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken.
- Bij de titel moet het goed met voldoende bepaaldheid omschreven zijn.
- Een rechtshandeling die ten doel heeft een goed over te dragen tot zekerheid of die de strekking mist het goed na de overdracht in het vermogen van de verkrijger te doen vallen, is geen geldige titel van overdracht van dat goed.
- Wordt ter uitvoering van een voorwaardelijke verbintenis geleverd, dan wordt slechts een recht verkregen, dat aan dezelfde voorwaarde als die verbintenis is onderworpen.
←
Terug 3:83 · Welke rechten overdraagbaar zijn
Verder 3:85 · Overdracht voor bepaalde tijd of onder tijdsbepaling
→
Boek 3 Artikel 84 (3:84 BW)
De drie eisen voor een geldige overdracht
Wettekst
Toelichting
Dit is het scharnierartikel van het goederenrecht. Wie eigenaar wil worden van een zaak of rechthebbende van een vermogensrecht, heeft drie dingen nodig: een geldige titel, een vervreemder die bevoegd is om over het goed te beschikken, en een levering. Ontbreekt er één, dan gaat het goed niet over, hoe duidelijk partijen ook bedoelden dat het zou overgaan. De koopovereenkomst alleen maakt u dus nog geen eigenaar.
De titel
De titel is de rechtsgrond die de overdracht draagt, meestal een koop, een schenking of een ruil. Die grond moet geldig zijn: is de koop nietig of wordt zij vernietigd, dan valt de bodem onder de overdracht weg. De titel schept een verbintenis, dus de verplichting om te leveren; de overdracht zelf is de goederenrechtelijke stap die daarop volgt. Het tweede lid stelt bovendien de eis dat het goed in de titel voldoende bepaald is omschreven: er moet duidelijk zijn wát er overgaat.
Beschikkingsbevoegdheid
Beschikkingsbevoegd is wie het recht heeft om over het goed te beschikken, meestal de rechthebbende zelf. Wie andermans goed verkoopt, kan dat goed in beginsel niet laten overgaan. Ook een rechthebbende kan die bevoegdheid verliezen, bijvoorbeeld doordat zijn vermogen onder een insolventieregeling komt te vallen. Beslag doet dat niet: wie beslag op zijn goed krijgt, kan het nog steeds geldig vervreemden, maar tegenover de beslaglegger werkt die vervreemding niet. Voor bepaalde gevallen beschermt de wet een verkrijger die te goeder trouw is, dus die niet wist en niet hoefde te weten dat er iets mis was; dat is de uitzondering van artikel 3:86 BW.
De levering
De levering is de handeling waarmee de overdracht wordt voltooid, en de vorm ervan verschilt per soort goed. Voor een registergoed is een notariële akte en inschrijving in de openbare registers nodig, voor een gewone roerende zaak in de regel bezitsverschaffing, voor een vordering op naam een akte en meestal mededeling aan de schuldenaar. De wet werkt die vormen verderop in deze titel per soort uit.
Geen overdracht tot zekerheid
Het derde lid sluit twee constructies uit. Een rechtshandeling die als doel heeft een goed over te dragen tot zekerheid, of die niet de strekking heeft het goed na de overdracht werkelijk in het vermogen van de verkrijger te laten vallen, is geen geldige titel. Wie zekerheid wil, moet dus pand of hypotheek gebruiken, met de bijbehorende regels over rangorde en uitwinning. Zo blijft zichtbaar wie waarop verhaal kan nemen.
Een voorbeeld. Iemand koopt een tweedehands bestelbus, betaalt en krijgt de sleutels. Later blijkt dat de verkoper de bus zelf had gehuurd. Er is dan wel een titel en er is geleverd, maar de verkoper was niet bevoegd te beschikken. Of de koper toch eigenaar is geworden, hangt af van de beschermingsregel voor roerende zaken; zonder die bescherming blijft de oorspronkelijke eigenaar rechthebbende en kan hij de bus opeisen.
Het vierde lid regelt de levering ter uitvoering van een voorwaardelijke verbintenis. Wordt geleverd op grond van zo'n verbintenis, dan verkrijgt de ontvanger een recht dat aan diezelfde voorwaarde is onderworpen. Op die gedachte rust het eigendomsvoorbehoud: de koper krijgt het goed al, maar zijn recht staat onder de voorwaarde dat hij de prijs betaalt. Betaalt hij niet, dan blijft de verkoper rechthebbende.
In de praktijk
Controleer bij elke aankoop van betekenis alle drie de eisen. Is de overeenkomst geldig en is het goed duidelijk omschreven? Is de verkoper werkelijk bevoegd, en kunt u dat nagaan in een register of aan de hand van zijn eigen aankoop? En is er geleverd op de manier die voor dit soort goed geldt? Wie hier slordig is, ontdekt het gebrek meestal pas als een ander zich meldt die zegt dat het goed van hem is.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe nauwkeurig moet de pandakte de vorderingen omschrijven?
Een bank had vorderingen stil verpand en de akte ter registratie aangeboden; betwist werd of de omschrijving van de vorderingen nauwkeurig genoeg was en op welk moment de registratie werkte. De Hoge Raad besliste dat de vorderingen niet in de akte zelf gespecificeerd hoeven te worden: voldoende is dat de akte zodanige gegevens bevat dat eventueel achteraf kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat. De registratie dient alleen om antedatering tegen te gaan en stelt geen extra eisen; het tijdstip van aanbieding ter registratie is bepalend.
-
Volstaat een generieke omschrijving van vorderingen?
In de pandakte waren de verpande vorderingen alleen generiek aangeduid, als alle vorderingen die op het moment van ondertekening bestonden. De Hoge Raad besliste dat zo'n generieke omschrijving tot een geldige verpanding kan leiden: het generieke karakter en het ontbreken van nadere specificatie staan niet in de weg aan voldoende bepaaldheid, zolang aan de hand van de akte kan worden vastgesteld welke vorderingen zijn verpand. De eis van bepaaldheid mag dus niet streng worden uitgelegd.
-
Cessie van 'alle activa' van een eenmanszaak
Bij de inbreng van een eenmanszaak in een besloten vennootschap waren 'alle activa' overgedragen; de schuldenaar betwistte dat daarmee ook zijn schuld was gecedeerd. De Hoge Raad herhaalde dat voor overdracht van vorderingen op naam nodig maar ook voldoende is dat de akte zulke gegevens bevat dat, eventueel achteraf, kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat. Bij een inbreng van alle activa is daarmee in beginsel aan het bepaaldheidsvereiste voldaan, ook als de schuldenaar dat betwist; nadere motivering is dan in beginsel niet nodig. Het arrest bevestigt dat het bepaaldheidsvereiste niet strikt mag worden uitgelegd.
-
Wanneer is sale-and-lease-back een geldige overdracht?
Bij een sale-and-lease-backconstructie met trekkers en opleggers was in geschil of de eigendom geldig was overgedragen, of dat de constructie in werkelijkheid alleen tot zekerheid strekte. Volgens vaste rechtspraak levert een overeenkomst die de verkrijger bij wanprestatie van zijn wederpartij niet meer geeft dan het recht het goed te gelde te maken en een eventueel overschot af te dragen, geen geldige titel voor overdracht op; strekt de rechtshandeling daarentegen tot werkelijke overdracht, waarbij het goed zonder beperking op de verkrijger overgaat, dan staat de wet daaraan niet in de weg. De Hoge Raad oordeelde verder dat wie zich erop beroept dat een geldige titel om deze reden ontbreekt, dat volgens de hoofdregel van het bewijsrecht moet stellen en zo nodig bewijzen. Het arrest maakt duidelijk hoe het verbod op overdracht tot zekerheid in de praktijk moet worden toegepast.
-
Welke vorderingen zijn precies gecedeerd?
In een faillissement was in geschil welke vorderingen bij een cessie waren overgedragen. De Hoge Raad herhaalde dat het goed bij de titel met voldoende bepaaldheid moet zijn omschreven en dat die eis niet strikt mag worden uitgelegd. Volgens vaste rechtspraak is nodig maar ook voldoende dat de akte zulke gegevens bevat dat, eventueel achteraf, aan de hand van objectieve gegevens kan worden vastgesteld om welke vorderingen het gaat. De uitspraak bevestigt dat de vaststelling moet plaatsvinden aan de hand van objectieve gegevens en niet aan de hand van wat partijen achteraf bedoeld zeggen te hebben.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.