Boek 3 Artikel 99 (3:99 BW)

Wie een goed lang genoeg onder zich houdt als was het van hemzelf, kan er uiteindelijk rechthebbende van worden. Dit artikel regelt die verkrijgende verjaring voor de bezitter die te goeder trouw is. Bij rechten op roerende zaken die geen registergoed zijn en bij rechten aan toonder of order duurt dat drie jaren; bij alle andere goederen tien jaren. Het bezit moet die hele periode onafgebroken zijn geweest.

Bezit, en niet houderschap

De regeling geldt alleen voor een bezitter: iemand die het goed voor zichzelf houdt. Wie het goed voor een ander onder zich heeft, is houder, en houderschap leidt nooit tot verkrijgende verjaring. Een huurder die dertig jaar in een woning woont, wordt daardoor geen eigenaar: hij houdt de woning voor de verhuurder. Het onderscheid tussen bezit en houderschap is hier dus beslissend.

Te goeder trouw, en vanaf wanneer

Te goeder trouw betekent: niet weten en niet hoeven weten dat u geen rechthebbende bent. De termijn begint te lopen zodra de bezitter te goeder trouw is: dat kan bij het begin van het bezit zijn, maar ook pas later, en de tijd daarvóór telt dan niet mee. Wordt hij naderhand alsnog te kwader trouw, dan raakt dat een eenmaal lopende verjaring niet. Wie voortdurend weet dat het goed van een ander is, valt buiten dit artikel; voor die situatie kent de wet een aparte, veel langere termijn. Onderzoek dat in de gegeven omstandigheden voor de hand ligt, hoort bij de goede trouw.

De twee termijnen

Drie jaren gelden voor rechten op roerende zaken die geen registergoed zijn en voor rechten aan toonder of order. Tien jaren gelden voor de overige goederen, waaronder onroerende zaken en andere registergoederen. Het verschil past bij het verkeer: bij dagelijkse zaken moet snel duidelijkheid ontstaan, bij registergoederen mag de rechthebbende langer de tijd krijgen om zich te melden.

Een voorbeeld. Iemand koopt te goeder trouw een gebruikte aanhangwagen die achteraf van een ander bleek te zijn, en gebruikt hem jarenlang als de zijne. Is hij bezitter te goeder trouw en verstrijken er drie jaren zonder onderbreking, dan is hij door verjaring rechthebbende geworden, ook als de bescherming bij de aankoop zelf niet werkte. Bij een stuk grond dat hij te goeder trouw in gebruik nam, zou daarvoor tien jaren nodig zijn.

Cultuurgoederen vallen erbuiten

Het tweede en derde lid maken uitzonderingen voor erfgoed. De verkrijgende verjaring geldt niet voor roerende zaken die op grond van de Erfgoedwet als beschermd cultuurgoed zijn aangewezen of die deel uitmaken van een openbare collectie of van een inventarislijst van die wet, mits het bezit na die aanwijzing of tijdens dat deel uitmaken is begonnen. Ook tegenover de vorderingen tot teruggave van cultuurgoederen uit de artikelen 3:86a en 3:86b BW werkt dit artikel niet.

In de praktijk

Voor wie meent rechthebbende te zijn geworden, is bewijs alles: sinds wanneer had u het goed, waaruit blijkt dat u het voor uzelf hield en waarom mocht u denken dat het van u was? Voor wie een goed kwijt is, geldt het omgekeerde: kom in actie, want stilzitten kost u op termijn uw recht. De verjaring begint te lopen op de dag na het begin van het bezit, zoals artikel 3:101 BW bepaalt, en kan worden doorbroken.