Boek 4 Artikel 113 (4:113 BW)

Wie zijn onderhandse uiterste wil bij een notaris in bewaring heeft gegeven, kan die op elk moment terugvragen. Of hij het stuk eigenhandig schreef dan wel liet uittypen, maakt daarbij niet uit. Dit artikel regelt hoe het terugvragen gaat en welk gevolg het heeft. De teruggave is niet zomaar een administratieve handeling: door het stuk terug te nemen, herroept de erflater zijn uiterste wil.

De vorm van de teruggave

De erflater kan het stuk te allen tijde terugvorderen, mits van de teruggave blijkt uit een akte. Die akte wordt verleden ten overstaan van de notaris die het stuk onder zich heeft. Berust het stuk bij een andere persoon die het krachtens een wettelijk voorschrift bewaart, dan wordt de akte ten overstaan van die persoon opgemaakt, met overeenkomstige toepassing van artikel 4:103 BW. Zo dient de teruggave meteen als verantwoording van de bewaarder.

• Altijd mogelijk. De erflater hoeft geen reden te geven en niemand om toestemming te vragen.
• Akte vereist. Zonder akte van terugneming is er geen deugdelijke verantwoording van de teruggave.

- Doorzenden. Is de akte van terugneming niet ten overstaan van een volgens de gewone regels bevoegde notaris verleden, dan gaat zij naar het testamentenregister.

Het gevolg: herroeping

Door de teruggave is de onderhandse uiterste wil herroepen. De erflater hoeft dus niet daarnaast nog te verklaren dat hij zijn testament intrekt. Wat er daarna met het papier gebeurt, doet er voor de herroeping niet meer toe: het stuk heeft zijn kracht verloren op het moment van de teruggave.

Wat er dan geldt

Na de herroeping wordt de nalatenschap afgewikkeld volgens een eerder testament dat nog geldt, of, als dat er niet is, volgens de wettelijke erfopvolging. Wie zijn regeling wil vervangen in plaats van alleen ongedaan maken, moet dus meteen een nieuwe uiterste wil laten opmaken; anders ontstaat er een gat.

Een voorbeeld

Een man heeft jaren geleden een onderhands testament bij de notaris in bewaring gegeven waarin hij zijn buurman tot erfgenaam benoemt; hij had het laten uittypen en zelf ondertekend. Na een verhuizing wil hij daar vanaf. Hij vraagt het stuk terug; de notaris maakt daarvan een akte op. Daarmee is het testament herroepen. Laat hij het daarbij, dan erven zijn wettelijke erfgenamen. Wil hij zijn zus benoemen, dan moet hij daarvoor een nieuw testament maken.

In de praktijk

Regel de teruggave en het nieuwe testament in één gang naar de notaris; dat voorkomt dat u tussentijds zonder regeling zit. Vraag om een bevestiging dat de herroeping in het testamentenregister is verwerkt, zodat het register geen testament blijft vermelden dat niet meer bestaat. Bewaar het teruggekregen stuk niet zonder aantekening, om te voorkomen dat nabestaanden het later voor een geldig testament aanzien.