Boek 4 Artikel 205 (4:205 BW)

Iemand met schulden erft, en verwerpt. Zijn eigen schuldeisers zien daarmee vermogen aan hun neus voorbijgaan dat anders verhaal had geboden. Dit artikel geeft zo'n schuldeiser een middel in handen: hij kan de rechtbank vragen de nalatenschap mede in zijn belang te laten vereffenen. Het gaat daarbij om een schuldeiser van de erfgenaam, dus van degene die verwierp, en niet om een schuldeiser van de overledene. Schuldeisers van de nalatenschap zelf hebben hun eigen plaats in de regels over vereffening.

Wanneer is de schuldeiser benadeeld

De wettekst legt een verband: de schuldeiser moet 'hierdoor', dus door de verwerping, zijn benadeeld. En dat nadeel moet 'klaarblijkelijk' zijn, wat erop wijst dat het duidelijk moet zijn. Het nadeel bestaat erin dat de schuldeiser zich niet kan verhalen op wat zijn schuldenaar bij aanvaarding uit de nalatenschap zou hebben gekregen. Had de nalatenschap voor de erfgenaam niets opgeleverd, dan heeft de verwerping zijn schuldeiser ook niets ontnomen.

Wat de rechtbank kan doen

• Vereffening bevelen. De rechtbank bepaalt dat de nalatenschap mede in het belang van de schuldeisers van degene die verwierp zal worden vereffend.

- Een vereffenaar benoemen. Zo nodig wijst zij daarvoor een vereffenaar aan, die de afwikkeling ter hand neemt.

Wat het niet is

De verwerping zelf blijft in stand. Degene die verwierp wordt geen erfgenaam alsnog, hij krijgt niets en hij wordt ook niet aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. Alleen wordt bij de vereffening rekening gehouden met zijn schuldeisers, tot het bedrag waarvoor zij zijn benadeeld. Wat daarna overblijft, gaat naar degenen die door de verwerping erfgenaam zijn geworden. De regeling herstelt dus het verhaal van de schuldeiser en niet meer dan dat.

Een voorbeeld. Een man met een forse restschuld uit een eerdere onderneming erft van zijn tante een bedrag dat ruim boven de schulden van haar nalatenschap uitkomt. Hij verwerpt, zodat het geld naar zijn eigen kinderen gaat. Zijn schuldeiser kan de rechtbank vragen de nalatenschap mede in zijn belang te laten vereffenen; hij wordt dan uit die nalatenschap voldaan voor zover hij door de verwerping is benadeeld.

Het verzoek

De rechtbank grijpt niet uit zichzelf in: de wet spreekt van een beslissing 'op zijn verzoek', dus op verzoek van de benadeelde schuldeiser. De bevoegdheid komt toe aan 'een schuldeiser' van degene die verwierp; ieder van zijn schuldeisers die door de verwerping klaarblijkelijk is benadeeld, kan het verzoek doen, en de vereffening vindt dan plaats mede in het belang van de schuldeisers van de verwerper. Voor de vereffening zelf gelden daarna de gewone regels van deze afdeling.

In de praktijk

Een verwerping is zichtbaar in het boedelregister, zodat een schuldeiser die weet dat zijn schuldenaar erfgenaam is, daar kan nagaan of is verworpen. Voor wie overweegt te verwerpen terwijl hij zelf schulden heeft, volgt uit dit artikel dat de verwerping het vermogen niet zonder meer buiten bereik van zijn schuldeisers houdt.