Boek 4 Artikel 7 (4:7 BW)

Een nalatenschap bestaat niet alleen uit bezittingen. Dit artikel zet op een rij welke schulden erbij horen en, minstens zo belangrijk, wie het eerst aan de beurt is als het geld niet voor iedereen toereikend is. Wie de nalatenschap zuiver aanvaardt, neemt die schulden op zich en kan met zijn eigen vermogen worden aangesproken. Voor de erfgenaam is dit dus de bepaling waarop hij zijn keuze baseert.

Welke schulden meetellen

De opsomming loopt van schulden die de erflater zelf al had tot schulden die pas door het overlijden ontstaan.

• Schulden van de erflater die niet met zijn dood eindigen: de hypotheek, de belastingschuld, een openstaande rekening.
• Uitvaartkosten, voor zover die passen bij de omstandigheden waarin de overledene leefde; een uitvaart ver boven die maat komt niet volledig ten laste van de nalatenschap.
• Kosten van vereffening en van executele, met inbegrip van het loon van de vereffenaar en van de executeur.
• Belastingschulden die door het openvallen van de nalatenschap ontstaan, voor zover die op de erfgenamen drukken.

- Aanspraken van de legitimaris, maar alleen wanneer hij zijn legitieme portie daadwerkelijk heeft opgeëist, en schulden uit legaten die op de erfgenamen rusten.

De volgorde van betaling

Bij te weinig middelen bepaalt het tweede lid de rangorde. Voorop staan de gewone schulden van de erflater, de uitvaart en de kosten van vereffening en executele, samen met de erfbelasting. Daarna komen de schulden die ontstaan door de verzorgingsaanspraken uit dit boek, en pas daarna is de opgeëiste legitieme portie aan de beurt. Zijn er geen schulden uit die verzorgingsaanspraken, en dat is in de meeste nalatenschappen zo, dan geldt een andere volgorde: eerst de schulden van de erflater, de uitvaart en de kosten van vereffening, en daarna gaan de kosten van executele, de erfbelasting en de opgeëiste legitieme portie gelijk op. Legaten staan achteraan; een legataris krijgt niets zolang de schuldeisers niet zijn voldaan.

De langstlevende ouder en de stiefouder

Het derde lid regelt een bijzonder geval. Rust op de nalatenschap van een langstlevende ouder of van een stiefouder een verplichting om goederen over te dragen aan een kind, dan telt die verplichting mee als een gewone schuld van de erflater. Zij staat daarmee vooraan in de rangorde en gaat dus voor op legaten en op een opgeëiste legitieme portie.

Een voorbeeld

Een vader laat honderdduizend euro na, een openstaande belastingschuld van tachtigduizend euro, een uitvaartrekening van tienduizend euro en een legaat van vijftigduizend euro aan een goed doel. Eerst gaan de belastingschuld en de uitvaart eraf; er blijft tienduizend euro over. Krijgt het goede doel dan tienduizend in plaats van vijftigduizend euro? Dat gaat op zolang de erfgenaam niet met zijn eigen vermogen voor de schulden instaat, en het gebeurt bovendien niet vanzelf: de belaste erfgenaam moet het goede doel laten weten dat hij tot verlaging overgaat. Heeft hij zuiver aanvaard, dan blijft hij het hele legaat verschuldigd en legt hij de ontbrekende veertigduizend euro uit eigen zak bij.

In de praktijk

Maak vroeg een overzicht van bezittingen en schulden voordat u aanvaardt, en betaal niet vast enkele rekeningen omdat het handig lijkt. Wie in een lege nalatenschap toch schuldeisers uitbetaalt in de verkeerde volgorde, kan daar zelf op worden aangesproken door de schuldeiser die daardoor tekortkomt. Twijfelt u over de omvang van de schulden, dan is beneficiair aanvaarden de veilige route.