Boek 6 Artikel 199 (6:199 BW)

Artikel 6:199 BW zegt wat er van iemand wordt verwacht die zich met het belang van een ander heeft ingelaten. Dat hij ongevraagd hielp, betekent niet dat hij vrijblijvend bezig is. Zodra de bemoeienis begint, rusten er drie verplichtingen op hem: zorgvuldig te werk gaan, niet halverwege stoppen en achteraf laten zien wat hij heeft gedaan en met welk geld.

Zorgvuldig handelen

De waarnemer moet bij de waarneming de nodige zorg betrachten. Het woord 'nodige' koppelt de maatstaf aan de waarneming zelf: welke zorg nodig is, verschilt naargelang wat er voor de ander op het spel staat en wat er moest gebeuren. Schiet hij tekort, dan kan hij voor de daardoor ontstane schade worden aangesproken. Die tekortkoming kan ook doorwerken in zijn eigen aanspraak, want volgens artikel 6:200 BW hoeft de belanghebbende alleen te betalen voor zover zijn belang naar behoren is behartigd.

Doorgaan met wat u begon

Wie eenmaal is begonnen, moet de waarneming voortzetten voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden verlangd. De wet noemt geen omstandigheden die die grens bepalen; het hangt af van het concrete geval. De plicht tot voortzetting is daarmee begrensd door wat redelijkerwijs kan worden verlangd. Zij staat naast de plicht uit het tweede lid om verantwoording af te leggen zodra dat redelijkerwijs mogelijk is, zodat de belanghebbende weet wat er is gedaan en wat nog openstaat.

Verantwoording en rekening

Zodra dat redelijkerwijs kan, legt de waarnemer verantwoording af over wat hij heeft gedaan. Heeft hij voor de ander geld uitgegeven of ontvangen, dan doet hij daarvan ook rekening: een overzicht van de bedragen, met de stukken erbij. Die verplichting beschermt beide kanten. De belanghebbende kan controleren of er in zijn belang is gehandeld, en de waarnemer kan met hetzelfde overzicht laten zien welke kosten hij heeft gemaakt en waarop zijn aanspraak berust. Ontving de waarnemer geld voor de belanghebbende, bijvoorbeeld een betaling die voor hem was bestemd, dan hoort dat in hetzelfde overzicht en moet het worden afgedragen.

Een voorbeeld

U ontdekt dat bij een op vakantie zijnde buurvrouw een waterleiding is gesprongen. U laat de hoofdkraan dichtdraaien en een loodgieter de leiding vervangen, maar besluit halverwege dat het u te veel wordt en laat de doorweekte vloer liggen zonder iets te zeggen. Bij de beoordeling spelen dan twee vragen uit dit artikel: kon redelijkerwijs van u worden verlangd dat u doorging met het drogen van de vloer, en hebt u verantwoording afgelegd zodra dat redelijkerwijs mogelijk was. Voor de kosten van de loodgieter en het afsluiten van de kraan is vervolgens artikel 6:200 BW van belang.

In de praktijk

De rekening die het tweede lid vraagt, bestaat in de praktijk uit bonnen, offertes en berichten over wat er is gedaan. Wie die bewaart, kan de verantwoording en de rekening afleggen die dit artikel verlangt; hetzelfde overzicht is van belang bij een beroep op vergoeding onder artikel 6:200 BW.