Boek 6 Artikel 212 (6:212 BW)

Vergoeding bij ongerechtvaardigde verrijking

Hij die ongerechtvaardigd is verrijkt ten koste van een ander, is verplicht, voor zover dit redelijk is, diens schade te vergoeden tot het bedrag van zijn verrijking.
Voor zover de verrijking is verminderd als gevolg van een omstandigheid die niet aan de verrijkte kan worden toegerekend, blijft zij buiten beschouwing.
Is de verrijking verminderd in de periode waarin de verrijkte redelijkerwijze met een verplichting tot vergoeding van de schade geen rekening behoefde te houden, dan wordt hem dit niet toegerekend. Bij de vaststelling van deze vermindering wordt mede rekening gehouden met uitgaven die zonder de verrijking zouden zijn uitgebleven.

Toelichting

Artikel 6:212 BW geeft een vordering aan wie armer is geworden terwijl een ander daardoor rijker werd, zonder dat daarvoor een rechtvaardiging bestaat. Er hoeft geen fout te zijn gemaakt en er hoeft geen overeenkomst te zijn: het gaat om een vermogensverschuiving die nergens op rust.

De vier elementen

Vier dingen moeten vaststaan voordat de vordering slaagt.

Verrijking. Het vermogen van de ander is toegenomen, doordat hij iets heeft gekregen of een uitgave heeft bespaard.
Verarming. U bent er financieel op achteruitgegaan; u lijdt schade.
Verband. Het voordeel van de een hangt samen met het nadeel van de ander.

- Ongerechtvaardigd. De wet eist dat de verrijking 'ongerechtvaardigd' is. Berust het voordeel op een grond die het rechtvaardigt, dan biedt dit artikel geen vordering, hoe groot de verschuiving ook is.

Hoeveel er moet worden betaald

Volgens het eerste lid vergoedt de verrijkte de schade van de ander, tot het bedrag van zijn verrijking en voor zover dat redelijk is. Is de schade kleiner dan de verrijking, dan is de schade de maatstaf; is de verrijking kleiner, dan wordt niet meer dan de verrijking vergoed. De redelijkheid geeft de rechter ruimte om de omstandigheden van het geval mee te wegen bij het vaststellen van het bedrag.

Als de verrijking weer verdwijnt

Het tweede lid bepaalt dat het weggevallen deel van de verrijking buiten beschouwing blijft voor zover de verrijking is verminderd door een omstandigheid die de verrijkte niet kan worden toegerekend; er wordt dan alleen afgerekend over wat er van de verrijking over is. Het derde lid beschermt hem daarnaast in de periode waarin hij nog geen rekening hoefde te houden met een vergoedingsplicht: raakt de verrijking in dat tijdvak verminderd, dan wordt hem dat niet aangerekend. Bij het vaststellen van die vermindering tellen ook de uitgaven mee die hij zonder de verrijking niet zou hebben gedaan.

Een voorbeeld

Een transportbedrijf zet maandenlang zijn trailers neer op een stuk bedrijfsterrein van de buurman, zonder dat daarover iets is afgesproken. Het bedrijf bespaart zo de kosten van een eigen stallingsplaats. Of en hoeveel het moet vergoeden, hangt af van het bedrag van die besparing, van de schade die de buurman lijdt, bijvoorbeeld doordat hij het terrein anders had kunnen verhuren, van de vraag of er toch een rechtvaardiging voor het gebruik bestond en van wat in de omstandigheden redelijk is. Naast deze vordering kan in zo'n geval ook een vordering uit onrechtmatige daad in beeld komen.

In de praktijk

Titel 6.4 BW kent naast deze bepaling de zaakwaarneming en de onverschuldigde betaling, met eigen regels; voor een prestatie zonder rechtsgrond geeft artikel 6:203 BW een eigen vordering. Welke grondslag bij een concrete vermogensverschuiving past, hangt af van de feiten. Omdat de vergoeding is begrensd tot het bedrag van de verrijking en tot de schade, vraagt een vordering op grond van dit artikel om een cijfermatige onderbouwing van beide.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Is besparing van kosten altijd een verrijking?

Hoge Raad · 2019-05-10 · ECLI:NL:HR:2019:707

Twee mensen woonden samen zonder huwelijk of samenlevingscontract; de een investeerde in de verbouwing van de woning van de ander en vorderde die investering terug, onder meer op grond van ongerechtvaardigde verrijking. De Hoge Raad oordeelt dat daarvoor wel werkelijk sprake moet zijn van verrijking. Van bespaarde kosten kan geen sprake zijn als de ander de verbouwing niet hoefde te doen en die ook niet had kunnen betalen. De uitspraak scherpt in dat de verrijking concreet moet worden vastgesteld en niet mag worden afgeleid uit het enkele feit dat een ander iets heeft betaald.
Verrijking na afgebroken onderhandelingen

Hoge Raad · 2024-06-14 · ECLI:NL:HR:2024:884

Partijen onderhandelden over verlenging van een koopovereenkomst voor een perceel grond. Toen die onderhandelingen in 2019 werden afgebroken en de grond aan een derde werd verkocht, vorderde de wederpartij vergoeding van de kosten die zij had gemaakt. Het hof wees die vordering af omdat het afbreken van de onderhandelingen niet naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar was. De Hoge Raad vernietigt dat oordeel: ook wanneer afbreken op zichzelf is toegestaan, kunnen zich omstandigheden voordoen waarin de afbrekende partij (een deel van) die kosten moet vergoeden, onder meer op grond van ongerechtvaardigde verrijking, zodat die grondslag zelfstandig moet worden beoordeeld.
Wanneer is iemand door natrekking daadwerkelijk verrijkt?

Hoge Raad · 2025-02-21 · ECLI:NL:HR:2025:322

Een pandhouder verloor zijn pandrecht doordat aluminium door natrekking onderdeel werd van een fabriek, en sprak de hypotheekhouder aan wegens ongerechtvaardigde verrijking. De Hoge Raad maakt duidelijk dat natrekking op zichzelf nog geen verrijking oplevert: wie zich op artikel 6:212 BW beroept, moet stellen en bewijzen dat de ander werkelijk is verrijkt. Daarvoor moet een vermogensvergelijking worden gemaakt tussen de feitelijke situatie en de situatie zonder de gebeurtenis, waarbij alle omstandigheden meewegen, ook waardeverminderingen die met de verrijking samenhangen. De uitspraak geeft de maatstaf voor het vaststellen van de verrijking zelf.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst