- Een schuldenaar die een opeisbare vordering heeft op zijn schuldeiser, is bevoegd de nakoming van zijn verbintenis op te schorten tot voldoening van zijn vordering plaatsvindt, indien tussen vordering en verbintenis voldoende samenhang bestaat om deze opschorting te rechtvaardigen.
- Een zodanige samenhang kan onder meer worden aangenomen ingeval de verbintenissen over en weer voortvloeien uit dezelfde rechtsverhouding of uit zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan.
←
Terug 6:51 · Welke zekerheid voldoende is als de wet zekerheid verlangt
Verder 6:53 · Opschorting werkt ook tegenover schuldeisers van de wederpartij
→
Boek 6 Artikel 52 (6:52 BW)
Eigen prestatie inhouden zolang de ander niet betaalt
Wettekst
Toelichting
Opschorting is het meest gebruikte drukmiddel in het verbintenissenrecht: u houdt uw eigen prestatie in totdat de ander doet wat hij moet doen. Dit artikel geeft die bevoegdheid aan de schuldenaar die zelf een opeisbare vordering op zijn schuldeiser heeft, op voorwaarde dat er tussen die vordering en zijn eigen verbintenis voldoende samenhang bestaat.
De voorwaarden
- U hebt zelf een vordering. Zonder tegenvordering valt er niets op te schorten.
- Die vordering is opeisbaar. Wat pas over een maand betaald hoeft te worden, geeft nu geen drukmiddel.
- Er is voldoende samenhang. Dat is de kern van de toets.
Wanneer er samenhang is
De wet noemt twee duidelijke gevallen: de verbintenissen vloeien over en weer voort uit dezelfde rechtsverhouding, of uit zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan. Bij één overeenkomst is de samenhang dus vrijwel gegeven. Bij een lopende handelsrelatie met verschillende opdrachten kan zij eveneens worden aangenomen. Gaat het om twee volstrekt losstaande kwesties, dan ontbreekt zij en mag u niet opschorten.
Wat opschorting wel en niet is
Opschorting is uitstel: uw verplichting blijft bestaan en herleeft zodra de ander presteert. Zij is dus iets anders dan ontbinding, waarmee u van de overeenkomst af wilt, en iets anders dan verrekening, waarbij twee vorderingen tegen elkaar wegvallen. Zolang u terecht opschort, bent u niet in verzuim en bent u ook geen vertragingsschade verschuldigd.
Een voorbeeld. Een aannemer heeft de eerste termijn van een verbouwing gefactureerd en die is opeisbaar geworden, maar de opdrachtgever betaalt niet. De aannemer mag het werk stilleggen tot er is betaald. Andersom mag de opdrachtgever de betaling van een termijn inhouden als een eerder deel van het werk gebrekkig is en herstel uitblijft. In beide gevallen komt de samenhang uit dezelfde overeenkomst.
Evenredigheid
Opschorten mag, maar niet grenzeloos. De ingehouden prestatie moet in verhouding staan tot wat de ander tekortschiet. Een klein restant aan de ene kant rechtvaardigt niet dat u een veelvoud aan de andere kant inhoudt. Wie doorschiet, schort niet meer terecht op en kan zelf in verzuim raken, met alle gevolgen van dien.
In de praktijk
Meld altijd schriftelijk dát u opschort en waarom, met vermelding van wat de ander moet doen om de opschorting te beëindigen. Doet u het stilzwijgend, dan lijkt het op onwil en loopt u het risico dat u zelf in gebreke wordt gesteld. Let ook op de uitzonderingen: in bepaalde gevallen bestaat er geen bevoegdheid tot opschorting, zoals artikel 6:54 BW laat zien, en zodra er zekerheid is gesteld kan de bevoegdheid vervallen op grond van artikel 6:55 BW.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag je opschorten als het bedrag nog niet vaststaat?
Een afnemer wilde zijn betaling opschorten omdat hij zelf een schadevergoedingsvordering op de leverancier meende te hebben, waarvan de hoogte nog niet vaststond. De Hoge Raad besliste dat het enkele feit dat de omvang van zo'n vordering nog niet is vastgesteld, niet betekent dat die vordering niet opeisbaar is; de rechter mag bij de beoordeling van het opschortingsverweer voorlopig oordelen over de omvang ervan. Voor artikel 6:52 BW betekent dit dat een nog niet becijferde tegenvordering een beroep op opschorting kan dragen.
-
Moet je melden dat en waarom je opschort?
Wie zijn eigen verplichting opschort omdat de wederpartij niet nakomt, hoeft dat in het algemeen niet vooraf aan te kondigen; een beroep op een opschortingsrecht kan zelfs voor het eerst in een procedure worden gedaan. Toch kan de redelijkheid en billijkheid onder omstandigheden eisen dat de schuldenaar eerst meedeelt dát hij opschort en op welke grond. Daarbij is vooral van belang wat de wederpartij op dat moment wist of had moeten begrijpen, en wat degene die opschortte daarover mocht aannemen.
-
Opschorten om een claim die later onterecht blijkt
De Hoge Raad besliste dat het enkele feit dat de vordering van de derde achteraf ongegrond blijkt, in de verhouding tussen partijen niet zonder meer meebrengt dat wie in verband met die vordering opschortte terstond zonder ingebrekestelling in verzuim is geraakt. Dat hangt af van de omstandigheden, waarbij met name van belang is voor wiens risico het optreden van de derde komt, hoe deugdelijk de vordering van de derde was onderbouwd en wat partijen daarover zijn overeengekomen. Het arrest nuanceert daarmee de hoofdregel dat een achteraf ongegrond gebleken opschorting tot verzuim van rechtswege leidt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.