Boek 7 Artikel 972 (7:972 BW)

Artikel 7:972 BW beperkt wat een verzekeringnemer nog alleen mag beslissen zodra een ander een vaste positie in de polis heeft gekregen. Hij kan zijn rechten uit de overeenkomst dan slechts uitoefenen met schriftelijke toestemming van die ander. Dat geldt in twee gevallen: wanneer een begunstiging onherroepelijk is geworden, en wanneer er een beperkt recht is gevestigd op zijn rechten uit de overeenkomst of op het recht op uitkering.

Om welke handelingen het gaat

Het gaat om alles wat de waarde of de bestemming van de polis raakt: de verzekering afkopen, haar premievrij maken, de begunstiging wijzigen of de overeenkomst beëindigen. Zulke stappen kunnen de ander zijn aanspraak kosten en mogen daarom niet eenzijdig worden gezet. Beschikken over de rechten zelf valt er niet onder: die kan de verzekeringnemer overdragen of verpanden zonder toestemming, omdat de aanspraak van de ander daarbij blijft bestaan. Het toestemmingsvereiste is de logische tegenhanger van de onherroepelijkheid: wie een recht krijgt dat niet meer kan worden afgenomen, moet ook worden beschermd tegen indirecte uitholling ervan.

Wanneer toestemming niet nodig is

Verandert de rechtspositie van de begunstigde of de beperkt gerechtigde niet door de handeling, dan is zijn toestemming ook niet vereist. Dat voorkomt onnodige rompslomp bij administratieve wijzigingen zoals een adreswijziging, een gewijzigde betaalwijze of het doorgeven van een nieuw rekeningnummer. De maatstaf is inhoudelijk: raakt het zijn recht, dan is toestemming nodig; raakt het dat niet, dan niet.

Schriftelijk

De toestemming moet schriftelijk zijn. Die eis dient de zekerheid over wat er is afgesproken: achteraf moet vaststaan dat de ander werkelijk heeft ingestemd. De verzekeraar moet immers kunnen controleren of hij aan een verzoek van de verzekeringnemer gehoor mag geven. Van deze bepaling kan niet worden afgeweken.

Een voorbeeld. Een polis is verpand aan een bank en die is onherroepelijk begunstigd tot het bedrag van de lening. De verzekeringnemer wil de premiebetaling stopzetten en de polis premievrij maken, waardoor de waarde daalt. Dat raakt de zekerheid van de bank, dus is haar schriftelijke toestemming nodig. Wil hij daarentegen alleen zijn correspondentieadres wijzigen, dan hoeft hij niemand iets te vragen.

Voor de verzekeraar

De verzekeraar die een wijziging doorvoert zonder de vereiste toestemming, loopt een risico: de handeling mist werking tegenover degene wiens toestemming ontbrak, en hij kan door die persoon worden aangesproken. In de praktijk vraagt hij daarom bij elke verzoek om afkoop of wijziging eerst uit of er onherroepelijke begunstigden of beperkt gerechtigden zijn.

In de praktijk

Vraag bij een verzoek tot wijziging altijd eerst na welke rechten van anderen er op de polis rusten. Verwacht bij een verpande of onherroepelijk begunstigde polis vertraging, want er moet een derde meetekenen. Is de onderliggende schuld afgelost, laat de zekerheidsconstructie dan meteen opheffen; anders blijf je voor elke stap toestemming nodig hebben.