Wat speelt er?
De kern van een faillissement is eenvoudig: de rechtbank stelt vast dat iemand meerdere schulden heeft en die niet meer betaalt. De wet spreekt van de toestand dat de schuldenaar heeft opgehouden te betalen. Voor die vaststelling zijn in de praktijk minstens twee schuldeisers nodig (het zogenoemde pluraliteitsvereiste), waarvan er ten minste één een opeisbare vordering heeft.
Een aanvraag kan van drie kanten komen. Een schuldeiser dient een verzoekschrift in via een advocaat; de schuldenaar kan zijn eigen faillissement aangeven; en in uitzonderingsgevallen vraagt het Openbaar Ministerie het aan om redenen van algemeen belang. De schuldenaar wordt door de rechtbank opgeroepen om op de zitting te worden gehoord.
Wijst de rechtbank het verzoek toe, dan volgt de faillietverklaring. Meteen worden een rechter-commissaris en een curator benoemd. Vanaf dat moment verliest de schuldenaar het beheer over zijn vermogen en neemt de curator het over. Tegen de uitspraak staan rechtsmiddelen open, zoals verzet, hoger beroep en cassatie, elk met korte termijnen.
Voor een schuldeiser is faillissementsaanvraag soms een drukmiddel om alsnog betaling af te dwingen, maar het is geen incassotool: als de vordering serieus wordt betwist, hoort ze niet in een faillissementsprocedure thuis. Laat daarom vooraf goed toetsen of aan de voorwaarden is voldaan.