Boek 3 Artikel 98 (3:98 BW)

De wet schrijft per soort goed voor hoe het wordt overgedragen. Voor beperkte rechten op zulke goederen, zoals een vruchtgebruik, een erfdienstbaarheid, een pandrecht of een hypotheekrecht, hoeft dat niet apart te worden geregeld. Dit artikel bepaalt dat alles wat over de overdracht van een goed is bepaald, overeenkomstig geldt voor het vestigen, het overdragen en het afstand doen van een beperkt recht op dat goed, tenzij de wet iets anders zegt.

Wat er wordt doorgeschakeld

Het gaat om de hele regeling van deze afdeling: de eisen van een geldige titel, beschikkingsbevoegdheid en levering, de vorm die per soort goed geldt, en de bescherming van een verkrijger te goeder trouw. Wie een beperkt recht vestigt, moet dus dezelfde stappen zetten als wie het goed zelf overdraagt, met dezelfde documenten en dezelfde publiciteit.

Wat dat concreet betekent

Een hypotheekrecht op een woning vraagt daarom om een notariële akte en inschrijving in de openbare registers, net als de overdracht van die woning. Een pandrecht op een vordering op naam vraagt om een akte, met of zonder mededeling aan de schuldenaar, net als de overdracht van die vordering. En het prijsgeven van zo'n recht verloopt langs dezelfde weg: afstand van een recht op een registergoed vraagt eveneens om akte en inschrijving.

Drie handelingen, één regime

De bepaling noemt uitdrukkelijk drie handelingen. Vestiging is het in het leven roepen van het beperkte recht uit het ruimere recht. Overdracht is het doorgeven van een bestaand beperkt recht aan een ander. Afstand is het loslaten ervan, waardoor het tenietgaat; die afstand verloopt langs de weg van een overdracht van het beperkte recht aan de hoofdgerechtigde, zodat die aan de akte moet meewerken. De beperkt gerechtigde kan zijn recht dus niet in zijn eentje opgeven. Voor alle drie geldt hetzelfde regime, wat de praktijk overzichtelijk maakt: kent u de vorm voor het goed, dan kent u de vorm voor deze handelingen.

Een voorbeeld. Iemand wil op zijn woning een recht van vruchtgebruik vestigen voor een familielid. Dat kan niet met een onderhandse afspraak: er moet een notariële akte komen die wordt ingeschreven, precies zoals bij verkoop van de woning. Wil de vruchtgebruiker zijn recht later opgeven, dan is voor die afstand opnieuw een akte en inschrijving nodig, zodat de registers laten zien dat het recht er niet meer is.

Tenzij de wet anders bepaalt

De doorschakeling wijkt voor bijzondere voorschriften. Bij sommige beperkte rechten stelt de wet eigen eisen, bijvoorbeeld over de inhoud van de akte of over wat er nog meer moet gebeuren om het recht te laten werken. Kijk dus altijd bij het betrokken recht zelf of daar aanvullende regels staan; dit artikel geeft de basis, niet het laatste woord.

In de praktijk

Wie zekerheid wil geven of krijgen, moet de vorm serieus nemen: een pandrecht of hypotheekrecht dat niet op de voorgeschreven wijze is gevestigd, bestaat niet, en dat merkt u pas als u het nodig hebt. Controleer bij registergoederen wat er is ingeschreven en op welke datum, want dat bepaalt ook de rangorde tussen meerdere rechten op hetzelfde goed.