Boek 1 Artikel 355 (1:355 BW)

Een ouder die het gezag heeft, of die alleen het bewind over het vermogen van zijn kind voert, beheert dat vermogen zonder dat daar dagelijks iemand op meekijkt. Gaat die ouder trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan, dan verandert zijn eigen vermogenspositie. Dit artikel geeft de kantonrechter de mogelijkheid om op dat moment vast te laten leggen wat er van de kinderen is.

Wanneer dit speelt

Het aanknopingspunt is de aangifte van het voornemen om te trouwen of een partnerschap te laten registreren. Vanaf dat moment kan de kantonrechter de ouder de opdracht geven om binnen een door hem gestelde termijn vast te leggen wat de kinderen aan bezittingen en schulden hebben, en dat overzicht of een kopie ervan bij de griffie van de rechtbank af te geven. De wet noemt de ouder met gezag én de ouder die uitsluitend het bewind heeft; die twee posities lopen niet altijd samen.

Het is een bevoegdheid, geen automatisme

De kantonrechter kán dit opdragen; hij hoeft het niet. Er ontstaat dus geen algemene plicht voor iedereen die hertrouwt. Krijgt u de opdracht wel, dan is die bindend en geldt de termijn die in de beslissing staat. De bedoeling is eenvoudig: later moet duidelijk zijn welke bezittingen en schulden bij het kind hoorden op het moment dat het huishouden van de ouder een nieuwe vorm kreeg.

De termijn

De kantonrechter bepaalt zelf binnen welke termijn de beschrijving klaar moet zijn en ingeleverd. Loopt u tegen die termijn aan omdat bijvoorbeeld een nalatenschap nog niet is afgewikkeld of een taxatie op zich laat wachten, meld dat dan voor het einde van de termijn en vraag om uitstel, in plaats van de datum stilzwijgend te laten verstrijken.

Aansluiting bij de regels voor de voogd

Het tweede lid verklaart de artikelen 1:339, 1:340 en 1:341 BW van overeenkomstige toepassing; wat daar voor de voogd geldt, geldt hier dus voor de ouder. Blijft het vermogen van de kinderen onder het bedrag dat de wet noemt, dan mag een ondertekende verklaring de plaats innemen van een volledige boedelbeschrijving, al kan de kantonrechter zo'n beschrijving alsnog verlangen. Hij kan de termijn voor inlevering ook verlengen, en komt er binnen die termijn niets binnen, dan roept hij de ouder op om zich te verantwoorden. Het zwaarste punt is dit: heeft de ouder zelf een vordering op het kind, dan moet hij die in de beschrijving of de verklaring vermelden. Laat hij dat na, dan kan hij haar niet opeisen voordat het kind meerderjarig is, en loopt er in die periode geen rente over de hoofdsom.

Een voorbeeld

Een moeder heeft na het overlijden van haar man het gezag over hun twee kinderen. De kinderen hebben uit de nalatenschap van hun vader ieder een vordering op haar en een spaarrekening. Zij doet aangifte van haar voornemen om te hertrouwen. De kantonrechter draagt haar op binnen enkele maanden te laten vastleggen wat de kinderen hebben en wat zij hun schuldig is, en die beschrijving bij de griffie in te leveren. Jaren later, als de kinderen meerderjarig worden en hun geld opvragen, is er geen discussie meer over wat er destijds was.

In de praktijk

Zo'n beschrijving is geen wantrouwen maar een foto op een bepaald moment, en die foto beschermt uiteindelijk ook de ouder zelf: zonder overzicht is het vrijwel niet te bewijzen dat het geld van de kinderen goed is beheerd. Bewaar de beschrijving samen met de onderliggende stukken, en houd het vermogen van de kinderen op een aparte rekening. Bij een ingewikkelde boedel kan een notaris helpen bij het opmaken van het overzicht.